Pod koniec maja w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach stwierdzono pierwsze objawy zarazy ogniowej na gruszach. Choroba, wywoływana przez bakterię Erwinia amylovora, należy do najgroźniejszych zagrożeń dla sadów gruszowych i może prowadzić do szybkiego zamierania pędów, a w przypadku silnego porażenia także całych drzew.
Charakterystyczne objawy choroby
Pierwszymi symptomami zarazy ogniowej są zamierające młode pędy, na których pojawiają się charakterystyczne bursztynowe lub mleczne wysięki bakteryjne. W późniejszym okresie dochodzi do nekrozy tkanek, czernienia pędów oraz ich zasychania. Porażone fragmenty roślin sprawiają wrażenie przypalonych ogniem, stąd nazwa choroby.
Obecnie obserwowane objawy wskazują, że źródłem infekcji są przede wszystkim porażone pędy z poprzedniego sezonu. To właśnie na granicy zgorzeli bakterie przeżywają zimę, stanowiąc źródło nowych zakażeń wiosną.
Warunki sprzyjające rozwojowi zarazy ogniowej
Rozprzestrzenianiu się choroby sprzyjają:
- podwyższona temperatura powietrza,
- wysoka wilgotność,
- opady deszczu występujące pod koniec kwitnienia,
- intensywny wzrost młodych pędów.
W takich warunkach bakterie obecne w wysiękach mogą być łatwo przenoszone na kolejne pędy i drzewa. Istotną rolę odgrywają również owady zwabione słodką wydzieliną bakteryjną. Dodatkową drogą infekcji są wszelkiego rodzaju uszkodzenia mechaniczne, naturalne otwory w tkankach oraz zakażone narzędzia używane podczas cięcia.
Znaczenie lustracji sadów
Aktualna sytuacja wymaga prowadzenia systematycznych lustracji sadów. Ocena stopnia porażenia pozwala zweryfikować skuteczność zabiegów ochronnych wykonanych w poprzednim sezonie oraz w okresie kwitnienia.
Szczególną uwagę należy zwrócić na:
- młode przyrosty,
- końcówki pędów wykazujące objawy więdnięcia,
- obecność wysięków bakteryjnych,
- nekrozy i zgorzele na pędach.
Wczesne wykrycie ognisk choroby umożliwia ograniczenie dalszego rozprzestrzeniania się patogenu.
Zalecenia dla sadowników
W przypadku stwierdzenia objawów zarazy ogniowej zaleca się:
- Niezwłoczne usuwanie porażonych pędów z odpowiednim zapasem zdrowej tkanki.
- Regularną dezynfekcję narzędzi używanych do cięcia.
- Zabezpieczanie miejsc cięcia odpowiednimi preparatami.
- Dalsze monitorowanie sytuacji w sadzie, szczególnie po opadach deszczu i okresach wysokiej temperatury.
W razie potrzeby można stosować środki ochrony roślin dopuszczone do użycia w fazie rozwoju owoców, oparte m.in. na:
- proheksadionie wapnia,
- wodorotlenku miedzi,
- tlenochlorku miedzi,
- szczepie bakterii Bacillus amyloliquefaciens.
Zabiegi powinny być wykonywane zgodnie z aktualnym programem ochrony oraz zapisami etykiet środków ochrony roślin.
Wnioski
Obecne stwierdzenie zarazy ogniowej w sadzie doświadczalnym potwierdza konieczność wzmożonego monitoringu plantacji gruszy w najbliższych tygodniach. Dokładna ocena nasilenia choroby pozwoli nie tylko ograniczyć straty w bieżącym sezonie, ale również właściwie zaplanować strategię ochrony drzew przed kolejnym okresem wegetacji.
Opracowano na podstawie obserwacji prowadzonych w Sadzie Doświadczalnym Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Dąbrowicach.
