Dotacja dla sadowników od 1 października. Nawet 120 tys. zł na przetwórstwo lub 500 tys. zł na rozwój działalności

Od 1 października 2026 r. sadownicy będą mogli ubiegać się o wsparcie w ramach interwencji I.10.6.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości – w gospodarstwie”. Program jest skierowany m.in. do rolników, którzy chcą wejść w przetwórstwo własnych owoców, rozwijać rolniczy handel detaliczny albo rozpocząć działalność gospodarczą związaną z przetwarzaniem produktów rolnych. W zależności od ścieżki wsparcie wynosi 30, 60 lub 120 tys. zł, a w przypadku istniejącej mikrofirmy może sięgnąć nawet 500 tys. zł.

Nabór rusza 1 października

ARiMR ogłosiła nabór w ramach interwencji I.10.6.1. Wnioski będzie można składać od 1 października do 2 listopada 2026 r. włącznie. Dokumenty przyjmowane będą wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR (PUE). Za datę złożenia wniosku uznawany jest dzień wystawienia przez Agencję potwierdzenia jego złożenia.  Na ten nabór przeznaczono 86,156 mln zł.

To może być interesująca opcja właśnie dla sadowników

Założenie programu jest istotne z punktu widzenia gospodarstw sadowniczych: wsparcie nie dotyczy samej produkcji owoców, lecz dalszego etapu – przetwarzania i sprzedaży produktu przetworzonego.

W praktyce oznacza to możliwość inwestowania w działalność, w której jabłka, wiśnie, śliwki, gruszki czy inne owoce z gospodarstwa nie trafiają wyłącznie do sprzedaży jako świeży produkt, ale są kierowane do dalszego przetworzenia.

W ramach kwalifikowanych działalności znajdują się m.in. produkcja soków z owoców i warzyw – PKD 10.32.Z – oraz pozostałe przetwarzanie i konserwowanie owoców i warzyw – PKD 10.39.Z. W wykazie znalazła się również produkcja cydru i pozostałych win owocowych – PKD 11.03.Z.

Oznacza to, że dla gospodarstwa sadowniczego potencjalnym kierunkiem inwestycji może być na przykład rozwój własnego przetwórstwa owoców, przygotowanie produktów do sprzedaży bezpośredniej czy budowa zaplecza pozwalającego na wydłużenie okresu ich przechowywania i zagospodarowanie surowca w gospodarstwie. Ostateczna kwalifikowalność konkretnej inwestycji zależy jednak od zakresu operacji i wymogów programu.

Ile pieniędzy może dostać sadownik?

Program przewiduje dwie podstawowe formy pomocy.

W przypadku RHD, czyli rolniczego handlu detalicznego, oraz podejmowania działalności gospodarczej/MOL, pomoc ma formę ryczałtu i może wynosić:

30 tys. zł, 60 tys. zł albo 120 tys. zł.

Ryczałt może stanowić maksymalnie 65 proc. kosztów kwalifikowalnych operacji. Oznacza to, że przy ubieganiu się o pełne 120 tys. zł wartość kosztów kwalifikowalnych musi być odpowiednio wysoka.

Druga ścieżka dotyczy mikroprzedsiębiorcy, który kontynuuje działalność gospodarczą, w tym MOL. W tym przypadku pomoc jest refundacją i wynosi do 500 tys. zł, przy poziomie dofinansowania 50 proc. kosztów kwalifikowalnych. Minimalna kwota pomocy w tej formule wynosi 10 tys. zł.

Ważne: ścieżka do 500 tys. zł jest przeznaczona dla podmiotu już prowadzącego działalność gospodarczą, który posiada gospodarstwo rolne i wykorzystuje produkty rolne pochodzące z tego gospodarstwa. Regulamin wymaga, aby stanowiły one co najmniej 50 proc. przetwarzanych produktów rolnych w ujęciu ilościowym.

Trzy warianty wsparcia w uproszczeniu

Kwoty 30, 60 i 120 tys. zł są poziomami ryczałtu zależnymi od wielkości planowanej operacji.

Na co można przeznaczyć pieniądze?

Katalog kosztów jest dość szeroki, co może mieć znaczenie dla gospodarstw, które chcą stworzyć lub rozbudować własne zaplecze do przetwarzania owoców.

Wsparciem mogą być objęte m.in. budowa, rozbudowa, przebudowa lub remont połączony z modernizacją obiektówwykorzystywanych do przetwarzania, magazynowania, przygotowania produktów do sprzedaży czy ich wprowadzania do obrotu. Kwalifikowane mogą być także odpowiednie pomieszczenia higieniczno-sanitarne i infrastruktura techniczna.

Program pozwala również finansować nowe maszyny, urządzenia i wyposażenie związane z magazynowaniem, przygotowaniem produktów do przetwarzania, samym przetwarzaniem, magazynowaniem produktów i półproduktów oraz przygotowaniem ich do sprzedaży.

Dla sadownika może to oznaczać możliwość zaplanowania inwestycji obejmującej np. wyposażenie linii przetwórczej, urządzenia związane z przygotowaniem i pakowaniem owoców, rozwiązania magazynowe czy wyposażenie poprawiające organizację procesu przetwarzania. Regulamin dopuszcza także zakup nowej aparatury pomiarowej i kontrolnej oraz urządzeń do sterowania procesem produkcji lub magazynowania.

Można również inwestować w cyfryzację

W kosztach kwalifikowalnych znajdują się oprogramowanie do zarządzania działalnością, systemy teleinformatyczne, patenty, licencje, prawa autorskie i znaki towarowe. Dopuszczono także nowe terminale płatnicze oraz sprzęt komputerowy i oprogramowanie związane ze sprzedażą produktów na odległość.

Dla gospodarstwa prowadzącego sprzedaż soków, przetworów czy innych produktów sadowniczych bezpośrednio do konsumenta może to oznaczać możliwość połączenia inwestycji w przetwórstwo z rozwiązaniami ułatwiającymi sprzedaż internetową i zarządzanie produktem.

Chłodnia, energia i ograniczanie strat też mogą być elementem inwestycji

Interwencja obejmuje również inwestycje związane z ochroną środowiska i ograniczaniem strat żywności. W katalogu znalazły się m.in. komory i urządzenia chłodnicze, urządzenia do kontroli atmosfery, technologie wydłużające trwałość produktów oraz rozwiązania związane z zagospodarowaniem odpadów.

Możliwe są również inwestycje związane z fotowoltaiką na potrzeby przetwórstwa, magazynami energii, pompami ciepła, odzyskiem ciepła czy modernizacją źródeł ciepła wykorzystywanych w procesach technologicznych, o ile są związane z działalnością objętą wsparciem.

To szczególnie istotny element dla sadowników, ponieważ ograniczenie strat i wydłużenie trwałości owoców może być połączone nie tylko z samym przetwórstwem, ale również z odpowiednim przechowywaniem i przygotowaniem produktu do sprzedaży.

Za co można dostać punkty?

Wniosek nie jest oceniany wyłącznie na podstawie tego, czy inwestycja jest kosztowna. Operacje są punktowane według określonych kryteriów.

5 punktów można otrzymać za operację przyczyniającą się do realizacji celów Strategii „Od pola do stołu”. W katalogu znajdują się m.in. rozwiązania dotyczące zrównoważonego przetwarzania, znakowania i etykietowania, ograniczania strat żywności, produktów ekologicznych, integrowanej produkcji oraz systemów jakości.

4 punkty przysługują za komponent inwestycyjny związany z ochroną środowiska, jeżeli takie koszty stanowią co najmniej 20 proc. kosztów kwalifikowalnych operacji.

3 punkty można uzyskać, gdy co najmniej 50 proc. kwalifikowalnych kosztów inwestycyjnych dotyczy inwestycji o charakterze innowacyjnym, czyli wprowadzenia nowych produktów, procesów lub technologii w skali gospodarstwa albo przedsiębiorstwa.

Kolejne do 3 punktów zależą od poziomu bezrobocia w powiecie, w którym realizowana jest inwestycja. Najwyższa liczba punktów przypada powiatowi o najwyższym bezrobociu, natomiast dla pozostałych liczba punktów jest obliczana proporcjonalnie.

Dodatkowe punkty dla rolników rozpoczynających działalność przetwórczą

Tutaj system punktowy staje się szczególnie interesujący dla części gospodarstw sadowniczych.

Rolnik podejmujący działalność przetwórczą może otrzymać dodatkowo:

2 punkty – za pełne ubezpieczenie w KRUS z mocy ustawy,

5 punktów – jako młody rolnik, czyli osoba, która w dniu składania wniosku ma nieukończone 41 lat,

3 punkty – za fakt, że wnioskodawcą jest kobieta,

2 punkty – w przypadku gospodarstwa spełniającego określone warunki ONW typu górskiego lub specyficznego II.

Punkty z poszczególnych kryteriów sumują się. Jednocześnie pomoc nie może zostać przyznana, jeżeli operacja uzyska mniej niż 2 punkty.

Ważne dla sadownika: nie jest to dotacja na samą produkcję owoców

To jedna z najważniejszych kwestii przy planowaniu inwestycji.

Program nie finansuje kosztów bezpośrednio związanych z produkcją podstawową produktów rolnych ani sprzedaży produktów w formie nieprzetworzonej. Innymi słowy, sama inwestycja w produkcję jabłek, gruszek czy wiśni nie jest celem tej interwencji. Wsparcie zaczyna się na kolejnym etapie – przy przetwarzaniu, przygotowaniu produktu do sprzedaży lub jego sprzedaży w ramach kwalifikowanej działalności.

Dla sadownika oznacza to, że projekt trzeba skonstruować wokół przetworzenia i zagospodarowania owoców, a nie wokół zwiększenia samej produkcji sadowniczej.

Uwaga na moment rozpoczęcia inwestycji

ARiMR wyraźnie wskazuje, że koszty kwalifikowalne – z wyjątkiem kosztów ogólnych – mogą być ponoszone nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Dlatego przed złożeniem dokumentów nie powinno się rozpoczynać inwestycji objętej wnioskiem ani kupować zaplanowanych maszyn czy urządzeń.

Koszty ogólne mogą być ponoszone od 1 stycznia 2023 r., przy czym nie mogą przekroczyć 10 proc. pozostałych kosztów kwalifikowalnych; w tej kategorii mieści się m.in. przygotowanie biznesplanu, którego koszt uwzględniany w programie nie może przekroczyć 5 tys. zł netto.

Nie kwalifikują się m.in. używane maszyny, VAT, leasing, ubezpieczenia, zakup gruntów, środki transportu czy wydatki na bieżące funkcjonowanie gospodarstwa i firmy.

Ryczałt wypłacany w dwóch ratach

W przypadku wsparcia ryczałtowego pomoc jest wypłacana w dwóch ratach. Pierwsza rata wynosi 80 proc. przyznanej kwoty, a druga – pozostałe 20 proc. Pierwszy wniosek o płatność należy złożyć maksymalnie w ciągu sześciu miesięcy od dnia przyznania pomocy i po rozpoczęciu realizacji biznesplanu. Druga rata jest wypłacana po zrealizowaniu operacji.

Cała operacja – zarówno w przypadku ryczałtu, jak i refundacji – nie może trwać dłużej niż 24 miesiące i musi zostać zakończona nie później niż 30 czerwca 2029 r.

Kto powinien szczególnie przyjrzeć się temu naborowi?

Z punktu widzenia sadownictwa program może być istotny przede wszystkim dla gospodarstw, które chcą przejść choć część drogi od sprzedaży surowca do sprzedaży gotowego produktu o wyższej wartości dodanej.

Może to dotyczyć zarówno gospodarstwa planującego rozpoczęcie RHD, jak i sadownika, który chce uruchomić kwalifikowaną działalność gospodarczą związaną z przetwarzaniem owoców. Zupełnie inną sytuację stanowi natomiast istniejąca mikrofirma – tutaj możliwa jest refundacja sięgająca 500 tys. zł, pod warunkiem spełnienia wszystkich wymagań, w tym wykorzystania surowca z własnego gospodarstwa na wymaganym poziomie.

Przy rozpoczynaniu RHD obowiązuje dodatkowo warunek dotyczący wielkości ekonomicznej gospodarstwa – minimum 25 tys. euro w roku wyjściowym – albo realizacja operacji w gospodarstwie beneficjenta interwencji I.11 „Premie dla młodych rolników”.

Najważniejsze informacje dla sadownika

Nabór: 1 października – 2 listopada 2026 r.
Miejsce składania wniosków: wyłącznie PUE ARiMR
RHD / rozpoczęcie działalności: 30, 60 lub 120 tys. zł
Poziom wsparcia: do 65 proc. kosztów kwalifikowalnych
Istniejąca mikrofirma: do 500 tys. zł
Refundacja dla mikrofirmy: do 50 proc. kosztów kwalifikowalnych
Minimalna liczba punktów: 2

Dla sadowników najważniejsza informacja jest taka: pieniądze nie są przeznaczone na sam sad, lecz na kolejny etap – przetworzenie i sprzedaż produktu. To właśnie tu program otwiera możliwość sfinansowania maszyn, wyposażenia, modernizacji obiektów, przechowywania, pakowania, cyfryzacji czy rozwiązań ograniczających straty owoców.

Źródło: ARiMR, interwencja I.10.6.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości (dotacja) – w gospodarstwie”, Regulamin naboru i załączniki do Regulaminu.