Nawałnice, gradobicia, podtopienia i inne ekstremalne zjawiska pogodowe powodują w tym roku poważne straty w wielu gospodarstwach rolnych. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przypomina, że rolnicy, którzy z powodu takich zdarzeń nie są w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań, mogą zachować prawo do dopłat. Warunkiem jest jednak szybkie zgłoszenie wystąpienia siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.
ARiMR podkreśla, że w przypadku wystąpienia zdarzeń niezależnych od rolnika, takich jak gradobicia, powodzie, zalania czy huragany, należy niezwłocznie złożyć do właściwego biura powiatowego pisemne oświadczenie o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Do dokumentów trzeba dołączyć dowody potwierdzające zaistniałe szkody.
Agencja przypomina, że dokumentacja musi zostać dostarczona przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności za 2026 rok. Jeżeli przedstawione dowody zostaną uznane przez kierownika biura powiatowego, rolnik zachowa prawo do dopłat do gruntów lub zwierząt objętych skutkami zdarzenia, o ile spełniały one warunki kwalifikowalności w dniu jego wystąpienia.
Co oznacza siła wyższa?
Za siłę wyższą uznawane są nadzwyczajne i nieprzewidywalne okoliczności, których skutków nie można było uniknąć mimo zachowania należytej staranności. Przepisy wymieniają m.in. śmierć beneficjenta, długotrwałą niezdolność do pracy, poważne klęski żywiołowe, zniszczenie budynków inwentarskich, choroby zwierząt i roślin czy wywłaszczenie gospodarstwa.
Lista ta pozostaje otwarta, co oznacza, że każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie. Kierownik biura powiatowego może uznać również inne zdarzenia za siłę wyższą lub nadzwyczajne okoliczności.
Nie tylko klęski żywiołowe
Do nadzwyczajnych okoliczności mogą zostać zaliczone także szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta, pożary upraw, wystąpienie organizmów kwarantannowych, tymczasowe aresztowanie beneficjenta czy zagryzienie zwierząt zgłoszonych do płatności.
Rolnicy powinni pamiętać, że obowiązek udowodnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na nich. Dowodem mogą być m.in. protokoły komisji szacujących szkody, dokumentacja ubezpieczeniowa, decyzje odpowiednich organów, zaświadczenia weterynaryjne, protokoły szkód łowieckich, a także zeznania świadków czy opinie biegłych.
Bez kar i z zachowaniem dopłat
Uznanie przez ARiMR działania siły wyższej oznacza nie tylko możliwość zachowania prawa do płatności, ale również brak kar administracyjnych za niewypełnienie obowiązków wynikających z warunkowości, jeśli ich realizację uniemożliwiły nadzwyczajne okoliczności.
Przepisy przewidują także odstąpienie od naliczania sankcji za złożenie wniosku lub jego zmian w tzw. terminach sankcyjnych, jeżeli opóźnienie było skutkiem działania siły wyższej.
Minister może wprowadzić dodatkowe ułatwienia
W szczególnych sytuacjach minister właściwy do spraw rozwoju wsi może wydać rozporządzenie obejmujące określone obszary działaniem siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności. Wówczas rolnicy z tych terenów nie muszą składać indywidualnych oświadczeń ani dokumentów potwierdzających szkody. Możliwe jest również czasowe odstąpienie od stosowania wybranych norm i wymogów, jeśli ich przestrzeganie uniemożliwiły wyjątkowe warunki pogodowe.
ARiMR apeluje do rolników, aby nie zwlekali ze zgłoszeniem szkód i kompletowaniem dokumentacji. Terminowe poinformowanie Agencji oraz przedstawienie odpowiednich dowodów może przesądzić o zachowaniu prawa do należnych dopłat i uniknięciu sankcji.