Wiosenne przymrozki, gradobicia i susza poważnie uderzyły w dochody polskich rolników, a szczególnie producentów owoców. Podczas obrad Sejmu Mirosław Maliszewski pytał o rekompensaty za straty oraz pomoc w pokryciu rosnących kosztów produkcji. Minister rolnictwa Stefan Krajewski przedstawił dotychczasowe działania i poinformował o staraniach o nadzwyczajne wsparcie dla poszkodowanych sadowników.
Przymrozki i rosnące koszty obciążają gospodarstwa
Podczas sejmowych obrad Mirosław Maliszewski zwrócił uwagę na trudną sytuację ekonomiczną polskiego rolnictwa. Jak podkreślił, opłacalność produkcji zależy zarówno od wysokości uzyskiwanych przychodów, jak i kosztów niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa. Rolnicy muszą mierzyć się nie tylko z wahaniami cen środków produkcji, lecz także z nieprzewidywalnymi warunkami pogodowymi.
Dodatkowym obciążeniem stał się kryzys w Zatoce Perskiej, który przyczynił się do wzrostu cen oleju napędowego na rynkach światowych. Podrożały również nawozy, zwiększając koszty prowadzenia działalności rolniczej.
Jednocześnie tegoroczne przymrozki wiosenne, gradobicia i susze doprowadziły do ograniczenia plonów i zbiorów. Oznacza to mniejsze przychody gospodarstw, które i tak zmagają się z wysokimi kosztami produkcji.
Maliszewski zaznaczył, że szczególnej uwagi wymagają gospodarstwa sadownicze. To właśnie producenci owoców w dużej mierze odczuli skutki wiosennych przymrozków, które mogły znacząco ograniczyć tegoroczne zbiory.
Sadownicy czekają na nadzwyczajną pomoc
Mirosław Maliszewski zwrócił się do ministra rolnictwa z pytaniem o przewidywane formy wsparcia oraz możliwości poprawy sytuacji dochodowej gospodarstw. Podkreślił, że zarówno dopłaty do kosztów produkcji, jak i rekompensaty za szkody wywołane klęskami żywiołowymi mogą mieć istotne znaczenie dla utrzymania płynności finansowej gospodarstw.
Minister Stefan Krajewski poinformował, że 6 maja wystąpiono do komisarza europejskiego z wnioskiem o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy dla sadowników poszkodowanych przez wiosenne przymrozki.
Jak wyjaśnił, strona polska przygotowuje ostateczne dane dotyczące wysokości strat i zgłasza je do końca października. Na tym etapie resort oczekuje na decyzję dotyczącą pomocy.
Minister wyraził nadzieję, że środki trafią do poszkodowanych producentów możliwie szybko. Na razie w przedstawionej odpowiedzi nie wskazano jednak ostatecznej kwoty nadzwyczajnego wsparcia ani terminu jego wypłaty.
Dopłaty do nawozów i paliwa
Rząd prowadzi również działania mające ograniczyć wpływ wysokich kosztów produkcji na sytuację ekonomiczną gospodarstw.
Jak poinformował Stefan Krajewski, rolnicy mogli składać wnioski o dopłaty do nawozów w wysokości do 500 zł na hektar oraz o dodatkowe wsparcie do paliwa w wysokości 52 groszy z budżetu państwa.
Według danych przedstawionych przez ministra złożono już ponad 194 tys. wniosków dotyczących paliwa oraz 146 tys. wniosków o dopłaty do nawozów. Na realizację pomocy paliwowej przeznaczono blisko 860 mln zł.
Minister przypomniał również o innych instrumentach finansowych. Jesienią poprzedniego roku uruchomiono 3 mld zł na preferencyjne kredyty obrotowe z oprocentowaniem wynoszącym 1 proc. Z tej możliwości skorzystało ponad 14 tys. rolników.
Z kolei w ramach Funduszu Gwarancji Rolnych udzielono kredytów o wartości blisko 1,67 mld zł. Jak podkreślił Krajewski, 73 proc. tej kwoty trafiło do młodych rolników.
Miliardy złotych w ramach programów wsparcia
W odpowiedzi na pytania posłów minister przedstawił także dane dotyczące wykorzystania środków przeznaczonych na rozwój polskiego rolnictwa.
Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 został rozliczony z wykorzystaniem środków na poziomie 99,73 proc. Łączna kwota wypłat wyniosła prawie 81 mld zł.
W ramach nowego planu strategicznego wypłacono już 65,7 mld zł, co stanowi niemal 60 proc. dostępnych środków. Z kolei w ramach Krajowego Planu Odbudowy zawarto umowy o wartości ponad 10,4 mld zł, obejmujące między innymi modernizację sprzętu, gospodarkę wodną i rozwój infrastruktury na obszarach wiejskich.
Krajewski poinformował również o przyspieszeniu wypłat zaliczek na płatności bezpośrednie. Rozpoczęto je 8 września, czyli ponad miesiąc wcześniej niż w poprzednich latach. Do 20 października na konta 1,13 mln rolników trafiło ponad 11 mld zł.
Dodatkowo Agencja uruchomiła 20 nowych naborów pomocowych, a na wsparcie związane z tegorocznymi anomaliami pogodowymi wypłacono ponad 447 mln zł.
Wsparcie za szkody pogodowe
Minister poinformował także o naborze wniosków dotyczących strat spowodowanych tegorocznymi przymrozkami, gradobiciami i czerwcowymi upałami. Według przedstawionych przez niego informacji nabór zaplanowano w terminie od 22 października do 16 listopada.
Dla sadowników szczególnie istotne pozostaje to, na jakich zasadach zostaną zrekompensowane straty po wiosennych przymrozkach. W wielu gospodarstwach ograniczenie plonów oznacza bowiem nie tylko mniejsze przychody ze sprzedaży owoców, ale również trudności z pokryciem poniesionych wcześniej nakładów na nawożenie, ochronę roślin, paliwo i prace pielęgnacyjne.
Skala pomocy oraz termin jej uruchomienia będą miały znaczenie dla możliwości utrzymania płynności finansowej gospodarstw i przygotowania ich do kolejnego sezonu produkcyjnego.
Rząd zapowiada kolejne rozwiązania
Wśród pozostałych działań wymienionych przez ministra znalazło się zwolnienie gospodarstw o powierzchni do 30 hektarów z kontroli i kar w ramach wskazanych rozwiązań. Krajewski podkreślił również sprzeciw rządu wobec umowy handlowej z krajami Mercosur, argumentując, że działania mają chronić konkurencyjność polskiego rolnictwa.
Minister zapowiedział przygotowywanie kolejnych rozwiązań wspierających zarówno rolników, jak i krajowych przetwórców.
Dla sektora sadowniczego najważniejszym nierozstrzygniętym zagadnieniem pozostaje jednak nadzwyczajna pomoc za szkody wywołane wiosennymi przymrozkami. Choć rząd przedstawił szereg instrumentów finansowych i programów pomocowych, producenci owoców nadal oczekują na konkretne informacje dotyczące wysokości rekompensat oraz terminu ich wypłaty.
