Do 10 mln zł refundacji, a w niektórych przypadkach nawet 60 proc. kosztów kwalifikowanych – to najważniejsze liczby nowego naboru w ramach interwencji I.10.7.1 „Rozwój współpracy w ramach łańcucha wartości”. Dla sadowników szczególnie istotne jest to, że wsparcie obejmuje inwestycje związane z przetwarzaniem, magazynowaniem, przygotowaniem produktów do sprzedaży i ich wprowadzaniem do obrotu. Nie jest to jednak dotacja na typowe inwestycje prowadzone bezpośrednio w gospodarstwie.
Nabór wniosków prowadzony jest od 1 do 30 września 2026 r. Wnioski trzeba składać elektronicznie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR.
Dla kogo jest ta dotacja?
Program skierowany jest do podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce i posiadających status mikro-, małego lub średniego przedsiębiorstwa. Wnioskodawcą może być m.in. osoba fizyczna, wspólnicy spółki cywilnej, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej.
Dla sadowników ważne jest jednak ograniczenie dotyczące charakteru inwestycji. Program koncentruje się na tym, co dzieje się poza podstawową produkcją rolną, czyli przede wszystkim na przetwarzaniu i wprowadzaniu produktów rolnych do obrotu.
Wsparcie podzielono na dwa obszary.
Obszar A obejmuje przetwarzanie produktów rolnych i wytwarzanie z nich innych produktów rolnych. Możliwe jest również wsparcie wprowadzania produktów rolnych do obrotu, ale w tym przypadku regulamin przewiduje je wyłącznie dla zorganizowanych form współpracy rolników.
Obszar B przeznaczono na przetwarzanie oraz obrót produktami ekologicznymi w ramach działalności objętej odpowiednim certyfikatem produkcji ekologicznej wydanym przed 1 stycznia 2026 r. Także tutaj możliwość wsparcia w zakresie wprowadzania produktów do obrotu dotyczy zorganizowanych form współpracy rolników.
Do takich form współpracy zaliczają się m.in. grupy producentów rolnych i ich związki, spółdzielnie, organizacje producentów i ich zrzeszenia oraz organizacje międzybranżowe.
Ile można dostać?
Wysokość refundacji zależy od tego, do którego obszaru należy inwestycja.
W obszarze A standardowa intensywność pomocy wynosi do 50 proc. kosztów kwalifikowanych.
Poziom wsparcia może wzrosnąć do 60 proc., jeżeli beneficjent prowadzi działalność jako zorganizowana forma współpracy rolników.
W obszarze B pomoc wynosi do 60 proc. kosztów kwalifikowanych.
Minimalna kwota pomocy to 100 tys. zł, a maksymalna 10 mln zł dla jednego beneficjenta.
W praktyce oznacza to, że aby otrzymać minimalne 100 tys. zł refundacji, inwestycja musi obejmować co najmniej:
- 200 tys. zł kosztów kwalifikowanych przy refundacji na poziomie 50 proc.,
- około 166,7 tys. zł kosztów kwalifikowanych przy refundacji na poziomie 60 proc.
Z kolei przy maksymalnej dotacji 10 mln zł wartość kosztów kwalifikowanych musiałaby wynieść:
- 20 mln zł przy poziomie refundacji 50 proc.,
- około 16,67 mln zł przy poziomie refundacji 60 proc.
Łączny limit środków przeznaczonych na nabór wynosi 624,63 mln zł dla obszarów A i B.
Na co można przeznaczyć pieniądze?
Lista kosztów kwalifikowanych jest szeroka, ale inwestycja musi być bezpośrednio związana z zakresem programu.
Dofinansowanie może obejmować przede wszystkim budowę, rozbudowę, przebudowę lub remont połączony z modernizacją budynków i budowli niezbędnych do prowadzenia objętej wsparciem działalności.
Chodzi m.in. o obiekty przeznaczone do:
- przetwarzania produktów rolnych,
- magazynowania produktów,
- przygotowania produktów do sprzedaży,
- wprowadzania produktów do obrotu,
- kontroli laboratoryjnej produktów rolnych.
Kwalifikowane mogą być również budynki i budowle infrastruktury technicznej, pomieszczenia higieniczno-sanitarne oraz pomieszczenia administracyjne będące integralną częścią obiektu. W przypadku pomieszczeń administracyjnych obowiązuje jednak limit – nie mogą one zajmować więcej niż 10 proc. powierzchni obiektów objętych inwestycją.
Dla przedsiębiorstw zajmujących się przechowywaniem i przetwarzaniem owoców istotna jest także możliwość finansowania infrastruktury związanej z gospodarką odpadami, oczyszczaniem ścieków, energetyką i ograniczaniem zużycia energii. Regulamin wymienia m.in. instalacje fotowoltaiczne, słoneczne systemy grzewcze, magazyny energii, instalacje odzysku ciepła, pompy ciepła oraz kotły i piece na biomasę. Warunek jest jeden: rozwiązania te muszą być związane z działalnością objętą wsparciem.
Maszyny, urządzenia i automatyzacja
Jedną z najważniejszych grup kosztów są nowe maszyny i urządzenia.
Dotacja może obejmować urządzenia służące do:
- magazynowania produktów rolnych,
- przygotowania produktów do przetwarzania,
- przetwarzania produktów rolnych,
- magazynowania produktów i półproduktów,
- przygotowania produktów do sprzedaży.
To właśnie ta część programu może być szczególnie interesująca dla podmiotów, które chcą rozwijać zaplecze po zbiorze – zwiększyć możliwości magazynowania, rozbudować linię przetwórczą albo unowocześnić przygotowanie owoców do sprzedaży.
Można również finansować nową aparaturę pomiarową i kontrolną oraz sprzęt do sterowania procesem produkcji lub magazynowania.
Program obejmuje ponadto inwestycje związane z cyfryzacją. Kosztem kwalifikowanym może być zakup oprogramowania do zarządzania przedsiębiorstwem, sterowania produkcją lub magazynowaniem, a także rozbudowa systemów teleinformatycznych. W katalogu znalazły się również patenty, licencje, prawa autorskie i znaki towarowe.
Dofinansowanie może zostać przeznaczone także na wdrożenie systemów zarządzania jakością, a kosztem kwalifikowanym może być transport i montaż materiałów, maszyn oraz urządzeń objętych inwestycją.
Można również sfinansować część dokumentacji
W projekcie mogą znaleźć się także tzw. koszty ogólne, ale obowiązuje tutaj limit 10 proc. pozostałych kosztów kwalifikowanych.
Do tej grupy zaliczają się m.in. przygotowanie dokumentacji technicznej, kosztorysów inwestorskich, projektów budowlanych, wypisów i wyrysów z ewidencji gruntów i budynków, a także nadzór inwestorski lub autorski oraz kierowanie robotami budowlanymi.
Sam biznesplan również może być kosztem kwalifikowanym, ale jego wartość nie może przekroczyć 50 tys. zł netto.
Czego program nie sfinansuje?
Tu również warto zachować ostrożność, bo katalog wyłączeń jest konkretny.
Za koszty kwalifikowane nie uznaje się m.in. wydatków poniesionych przed złożeniem wniosku – wyjątkiem są koszty ogólne, które mogą być ponoszone od 1 stycznia 2023 r.
Nie można rozliczyć m.in.:
- zakupu używanych maszyn i urządzeń,
- remontu budynku lub budowli, jeżeli nie jest połączony z modernizacją,
- VAT,
- ubezpieczeń,
- leasingu,
- wyposażenia,
- zakupu środków transportu,
- zakupu gruntów i innych nieruchomości,
- budowy lub modernizacji budynków mieszkalnych i pomieszczeń niezwiązanych z działalnością objętą wsparciem,
- zakupu udziałów i akcji,
- refinansowania wcześniej zaciągniętych zobowiązań,
- wynagrodzeń pracowników i określonych kosztów ich podróży,
- zakupu kotłów do spalania słomy.
Wyłączone są także koszty bezpośrednio związane z podstawową produkcją produktów rolnych. Oznacza to, że dotacja nie jest programem na finansowanie typowej produkcji sadowniczej, lecz na rozwój działalności związanej z dalszym etapem łańcucha wartości.
Inwestycja musi być uzasadniona
Samo kupienie drogiej maszyny nie wystarczy. ARiMR będzie sprawdzać, czy planowana inwestycja jest ekonomicznie i technologicznie uzasadniona.
Wnioskodawca musi wykazać, że inwestycja odpowiada profilowi i skali prowadzonej działalności. Szczególnie istotne jest, aby nie miała ona charakteru wyłącznie odtworzeniowego.
Przy ocenie kosztów sprawdzane będzie również, czy ceny są rynkowe. W przypadku kosztu przekraczającego 20 tys. zł netto – poza budową, przebudową lub remontem połączonym z modernizacją – do wniosku trzeba dołączyć co najmniej dwie oferty od różnych dostawców lub wykonawców. Jeżeli z uzasadnionych przyczyn nie można pozyskać dwóch ofert, regulamin dopuszcza przedstawienie co najmniej jednej.
Możliwa jest zaliczka
Dla inwestorów istotna jest również możliwość uzyskania zaliczki. Jeżeli zostanie ona wskazana już we wniosku o przyznanie pomocy, może wynieść do 50 proc. przyznanej kwoty pomocy.
Przykładowo, przy dotacji w wysokości 1 mln zł zaliczka może wynieść maksymalnie 500 tys. zł.
Przy zaliczce przekraczającej 2 mln zł wymagane jest dodatkowe zabezpieczenie części przekraczającej tę kwotę. Regulamin przewiduje m.in. poręczenie lub gwarancję bankową, gwarancję ubezpieczeniową, weksel z poręczeniem banku albo zastaw na papierach wartościowych Skarbu Państwa.
Najważniejsze dla sadownika: co można z tego zrobić?
Z punktu widzenia gospodarstw sadowniczych i grup producentów program warto rozpatrywać przede wszystkim jako możliwość dofinansowania kolejnego etapu działalności – od owocu zebranych z sadu do produktu przygotowanego, przechowanego, przetworzonego lub wprowadzonego do sprzedaży.
Może to oznaczać inwestycje w obiekty i technologie służące magazynowaniu i przetwarzaniu, nowe maszyny i urządzenia, automatykę i aparaturę kontrolną, rozwiązania energetyczne, systemy informatyczne czy systemy jakości.
Trzeba jednak pamiętać o dwóch podstawowych zasadach. Po pierwsze, inwestycja musi mieścić się w zakresie działalności objętej interwencją. Po drugie, koszty muszą być racjonalne i niezbędne do osiągnięcia celu projektu.
Wniosek trzeba złożyć do 30 września 2026 r. za pośrednictwem PUE ARiMR. Aby otrzymać pomoc, projekt musi również uzyskać co najmniej 5 punktów w ramach kryteriów wyboru operacji.
