Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego z wnioskiem o podjęcie działań zmierzających do zwiększenia kontroli żywności oraz produktów rolnych importowanych do Polski, ze szczególnym uwzględnieniem dostaw z państw trzecich. Zdaniem samorządu rolniczego obecny system nadzoru nie zapewnia wystarczającej ochrony konsumentów ani uczciwych warunków konkurencji dla polskich producentów.
W piśmie skierowanym do ministra KRIR podkreśla, że mimo obowiązywania krajowych i unijnych przepisów, w tym rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/625 dotyczącego kontroli urzędowych, konieczne jest pełniejsze wykorzystanie dostępnych narzędzi kontrolnych. Samorząd rolniczy wskazuje przede wszystkim na potrzebę zwiększenia liczby badań laboratoryjnych oraz skoncentrowania kontroli na produktach sprowadzanych z krajów, w których obowiązują mniej restrykcyjne standardy produkcji.
Więcej kontroli i badań laboratoryjnych
KRIR postuluje zwiększenie częstotliwości kontroli prowadzonych przez właściwe służby, w tym Inspekcję Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Inspekcję Weterynaryjną, Państwową Inspekcję Sanitarną oraz Krajową Administrację Skarbową.
Według samorządu kontrole powinny obejmować badania m.in. na obecność:
- pozostałości środków ochrony roślin, w tym substancji zakazanych w Unii Europejskiej,
- organizmów zmodyfikowanych genetycznie w przypadkach przewidzianych przepisami,
- metali ciężkich,
- mykotoksyn,
- innych substancji mogących wpływać na bezpieczeństwo żywności.
Równie istotna ma być weryfikacja zgodności produktów z wymaganiami jakości handlowej oraz prawidłowości ich oznakowania.
Równe zasady dla wszystkich producentów
Jak podkreśla KRIR, od wielu lat zwraca uwagę na konieczność zapewnienia równych warunków konkurencji pomiędzy producentami z Unii Europejskiej a dostawcami z państw trzecich. Polscy rolnicy ponoszą wysokie koszty związane z przestrzeganiem rygorystycznych przepisów dotyczących ochrony środowiska, stosowania środków ochrony roślin, dobrostanu zwierząt oraz bezpieczeństwa żywności.
Jednocześnie – jak wskazuje samorząd – do państw UE, w tym do Polski, okresowo trafiają produkty wytwarzane według mniej restrykcyjnych standardów, co może prowadzić do zakłócenia uczciwej konkurencji i pogorszenia opłacalności krajowej produkcji rolnej.
Zasada „mirror clauses”
Krajowa Rada Izb Rolniczych popiera konsekwentne wdrażanie zasady wzajemności wymagań (tzw. mirror clauses), zgodnie z którą produkty rolne i spożywcze importowane spoza Unii Europejskiej powinny spełniać wymagania równoważne z tymi, które obowiązują producentów unijnych.
Postulat ten obejmuje przede wszystkim stosowanie substancji czynnych w ochronie roślin, wymogi środowiskowe, dobrostan zwierząt, identyfikowalność produktów oraz bezpieczeństwo żywności.
Monitoring produktów wysokiego ryzyka
Samorząd rolniczy proponuje również wprowadzenie obowiązkowych programów monitoringu produktów pochodzących z kierunków importu obarczonych podwyższonym ryzykiem stwierdzenia niezgodności. W ocenie KRIR konieczne jest także zwiększenie finansowania laboratoriów wykonujących badania urzędowe oraz publikowanie zbiorczych wyników kontroli, co miałoby zwiększyć przejrzystość rynku i zaufanie konsumentów.
Najważniejsze postulaty KRIR
W piśmie do ministra rolnictwa Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych przedstawił cztery główne postulaty:
- zwiększenie liczby oraz zakresu kontroli żywności i produktów rolnych importowanych do Polski;
- wzmocnienie współpracy pomiędzy organami odpowiedzialnymi za kontrole graniczne i kontrole rynku;
- zapewnienie odpowiednich środków finansowych na rozwój laboratoriów oraz zwiększenie liczby badań;
- podjęcie działań legislacyjnych na poziomie krajowym i unijnym w celu pełnego wdrożenia zasady wzajemności wymagań wobec produktów importowanych oraz skuteczniejszej ochrony unijnego rynku rolnego.
Zdaniem samorządu rolniczego realizacja tych postulatów przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego, skuteczniejszej ochrony zdrowia konsumentów oraz stworzenia uczciwych warunków konkurencji dla polskich producentów rolnych.