W ciągu niespełna dekady cztery kraje odnotowały wyraźny spadek eksportu świeżych jabłek. Porównanie średnich z lat 2016–2018 i 2023–2025 wskazuje, że łączny roczny wolumen eksportu z Chin, Chile, Francji i Polski zmniejszył się o 896 tys. ton. Za tym trendem stoją rosnące koszty produkcji, zmiany w strukturze sadów, ograniczenia w dostępie do rynków oraz coraz wyższe wymagania odbiorców.
Chiny: wyższe koszty i zmieniające się warunki handlu
Największy bezwzględny spadek eksportu odnotowały Chiny. Średnia roczna wielkość wysyłek zmniejszyła się z 1,26 mln ton do 913 tys. ton, czyli o 346 tys. ton (27,5 proc.). Udział kraju w światowym eksporcie jabłek spadł w tym czasie z 14,2 proc. do 12,3 proc.
Na konkurencyjność chińskich producentów wpływają rosnące koszty pracy, starzenie się sadów oraz zmieniające się wymagania rynków zagranicznych. Znaczenie ma również duży rynek krajowy, który stanowi alternatywę dla sprzedaży eksportowej.
Chile: sady ustępują miejsca uprawie czereśni
W Chile średni roczny eksport jabłek zmniejszył się o 222 tys. ton, czyli o 29,4 proc. – z 753 tys. do 532 tys. ton.
Spadkowi wysyłek towarzyszy wyraźne ograniczenie powierzchni upraw. Areał sadów jabłoniowych zmniejszył się z 36,2 tys. ha w sezonie 2015/2016 do około 25 tys. ha w sezonie 2024/2025. Oznacza to redukcję o około 31 proc.
Producenci coraz częściej kierują inwestycje w stronę czereśni, które konkurują z jabłkami o kapitał i zasoby gospodarstw. Dodatkowym obciążeniem są rosnące koszty pracy oraz konkurencja ze strony Republiki Południowej Afryki.
Francja: mniejszy eksport i słabszy popyt krajowy
Francuski eksport jabłek obniżył się średnio o 180 tys. ton rocznie, z 514 tys. do 334 tys. ton. Spadek o 35 proc. był największy procentowo spośród czterech analizowanych krajów.
Na wyniki wpłynęły wysokie koszty pracy, zmniejszenie powierzchni sadów oraz ograniczony dostęp do tradycyjnych rynków zbytu. Jednocześnie osłabł popyt krajowy. Roczne zakupy jabłek przez francuskie gospodarstwa domowe spadły z około 20 kg na osobę w 2005 r. do 13 kg w 2023 r.
Mniejsza konsumpcja we Francji i trudniejsze warunki eksportu oznaczają, że producenci muszą konkurować o odbiorców zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym.
Polska: utrata rynku rosyjskiego zmieniła kierunki sprzedaży
W Polsce średni roczny eksport świeżych jabłek zmniejszył się o 148 tys. ton, z 915 tys. do 767 tys. ton. Oznacza to spadek o 16,2 proc. – najmniejszy procentowo wśród czterech analizowanych państw.
Istotnym czynnikiem była utrata rynku rosyjskiego, która zmusiła eksporterów do poszukiwania nowych odbiorców. Na alternatywnych rynkach obowiązują jednak odmienne wymagania dotyczące jakości i parametrów owoców, co utrudnia dostosowanie oferty.
Jednym z kierunków sprzedaży stał się Egipt. Eksport na ten rynek zmniejszył się jednak z 154 tys. ton w sezonie 2021/2022 do 74 tys. ton w sezonie 2022/2023.
Równocześnie duża część krajowych zbiorów trafia do przetwórstwa. W zależności od sezonu jest to około 60–70 proc. produkcji jabłek w Polsce. Pokazuje to, jak istotne dla polskiego sektora pozostają relacje między rynkiem owoców deserowych a popytem ze strony przemysłu przetwórczego.
Koszty rosną szybciej niż ceny eksportowe
Spadek eksportu w analizowanych krajach ma różne przyczyny, ale wspólnym problemem pozostaje presja kosztowa. Producenci muszą mierzyć się z droższą pracą, koniecznością odnawiania sadów, konkurencją innych gatunków owoców oraz wymaganiami odbiorców dotyczącymi jakości.
Dodatkowym ograniczeniem jest niewielki wzrost cen jednostkowych w handlu międzynarodowym. W ciągu dziewięciu lat realna jednostkowa wartość eksportu jabłek na świecie zwiększyła się zaledwie o 3,9 proc. Tak ograniczona zmiana utrudnia rekompensowanie rosnących kosztów produkcji i przygotowania owoców do sprzedaży.
Dane wskazują, że utrzymanie konkurencyjności eksportowej zależy nie tylko od wielkości zbiorów, lecz także od opłacalności produkcji, struktury odmianowej sadów, dostępu do rynków i zdolności spełniania wymagań zagranicznych odbiorców. W przypadku Polski szczególne znaczenie ma dalsza dywersyfikacja kierunków sprzedaży oraz dostosowanie jakości owoców do potrzeb poszczególnych rynków.
źródło: www.freshplaza.com
