Tomasz Domański alarmuje: sezon 2026 dał plantatorom jagodowym mocno w kość! Co wydarzyło się na plantacjach?

by kobieta

Sezon 2026 wystawił plantatorów jagodowych na ciężką próbę. Mróz, susza i upały, a do tego presja chorób i szkodników

Zima z temperaturami dochodzącymi do -30°C, niemal bezdeszczowy początek wiosny, silne przymrozki i letnie upały przekraczające 40°C. Sezon 2026 był dla producentów owoców jagodowych wyjątkowo wymagający. O jego przebiegu, stratach na plantacjach oraz strategiach ochrony truskawek i borówki wysokiej mówił Tomasz Domański, doradca jagodowy Agrosimex. Zwrócił uwagę, że o skali strat często decydowały nie tylko ekstremalne temperatury, ale także stanowisko, odmiana, dostępność wody i sposób prowadzenia plantacji.

Zimowe mrozy nie wszędzie oznaczały takie same straty

Jednym z pierwszych poważnych problemów sezonu były mrozy zimowe. W centralnej Polsce temperatura spadała do -28°C, a miejscami nawet do -30°C. Na zachodzie kraju było cieplej – notowano spadki do około -18°C, -20°C.

Paradoksalnie, większe uszkodzenia nie zawsze występowały tam, gdzie mróz był najsilniejszy. W centralnej części kraju rośliny były częściowo chronione przez okrywę śnieżną. Na zachodzie śniegu zabrakło, co szczególnie dotkliwie odczuły truskawki uprawiane na zagonach.

– Nie zawsze większy mróz oznacza większe straty. W centralnej Polsce mieliśmy jeszcze śnieg, natomiast na zachodzie go zabrakło. Plantacje truskawek na zagonach w wielu przypadkach bardzo mocno ucierpiały – zwracał uwagę Tomasz Domański.

Truskawka ma stosunkowo duże zdolności regeneracyjne. Niektóre rośliny, mimo widocznych uszkodzeń mrozowych, odbudowywały część wegetatywną. Były jednak również plantacje, szczególnie na Dolnym Śląsku, które przemarzły całkowicie i nadawały się do likwidacji.

W przypadku borówki wysokiej skala uszkodzeń zależała przede wszystkim od stanowiska, położenia plantacji i uprawianej odmiany. W niektórych przypadkach przemarzły pąki kwiatowe, ale nie zawsze przekładało się to proporcjonalnie na wielkość zbiorów. Mniejsza liczba owoców mogła zostać częściowo zrekompensowana przez ich większą masę.

Susza na początku wegetacji spotęgowała skutki przymrozków

Kolejnym poważnym problemem była susza. Na przykładzie stacji meteorologicznej w Wernowoli przedstawiono dane, z których wynikało, że od 1 marca do 30 kwietnia 2026 roku spadło zaledwie 9 mm deszczu.

Brak opadów utrudniał wykorzystanie nawozów wysiewanych wiosną. Tam, gdzie plantatorzy dysponowali deszczowniami, mogli uruchomić nawadnianie i rozpuścić nawozy. W gospodarstwach bez takich instalacji nawozy pozostawały na powierzchni gleby, a rośliny nie mogły w pełni wykorzystać dostarczonych składników pokarmowych.

Przesuszona gleba miała również bezpośredni wpływ na przebieg przymrozków. Przy ograniczonej wilgotności zmniejszało się parowanie wody z powierzchni gleby, co pogarszało warunki termiczne przy gruncie.

To szczególnie istotne w uprawach jagodowych, ponieważ kwiaty truskawek i części innych roślin znajdują się blisko powierzchni ziemi. W takich warunkach uszkodzenia przymrozkowe mogą być znacznie większe.

Przymrozki 2026 – miejscami nawet -11°C

Przedstawione podczas spotkania dane ze stacji Konary pokazywały, że 27 i 30 kwietnia temperatura minimalna wyniosła odpowiednio -3,96°C i -3,98°C. W innych lokalizacjach kraju spadki były znacznie większe – miejscami do -7°C, a nawet -10°C. W gospodarstwie Tomasza Domańskiego w jednej z kwater odnotowano -11°C.

Tak duże spadki temperatury powodowały poważne uszkodzenia kwiatów i zawiązków borówki. Uszkodzeniu ulegało nie tylko dno kwiatowe, ale również słupek. W efekcie część owoców nie rozwijała się prawidłowo.

Nawet jeśli uszkodzenie nie prowadziło do całkowitego zamierania zawiązka, mogło powodować deformacje, pękanie skórki i późniejsze problemy z jakością owoców. Mikropęknięcia stanowiły również miejsca wnikania patogenów, w tym sprawcy szarej pleśni.

Na plantacjach borówki obserwowano sytuacje, w których zamiast kilku czy nawet kilkunastu jagód w kwiatostanie pozostawał pojedynczy owoc. W niektórych przypadkach zamierały również całe pędy.

– Jeżeli tracimy tylko plon, jest to strata jednego sezonu. Jeśli tracimy część rośliny, potrzebujemy dwóch, trzech sezonów, żeby ponownie odbudować jej potencjał produkcyjny – podkreślał doradca.

W przypadku silnego uszkodzenia pędów wskazywał na możliwość mocniejszego cięcia roślin i pobudzenia ich do wytworzenia nowych przyrostów, które mogą stanowić podstawę plonowania w kolejnym sezonie.

W truskawkach szczególnie widoczna była różnica między plantacjami zabezpieczonymi agrowłókniną a tymi pozostawionymi bez osłony. Na niektórych niezabezpieczonych kwaterach uszkodzenia sięgały nawet 90%. Tam, gdzie zastosowano przykrywanie, odpowiednie nawodnienie i biostymulację przed osłonięciem roślin, straty były zdecydowanie mniejsze.

Upały przekraczające 40°C i problem z nawadnianiem borówki

Po wiosennych przymrozkach przyszły wysokie temperatury. Podczas prezentacji pokazano dane z dwóch okresów: końca czerwca i początku sierpnia.

W dniach 25–29 czerwca temperatury maksymalne wynosiły od około 34°C do ponad 40°C. 28 czerwca odnotowano 40,56°C. Kolejny silny epizod upałów wystąpił w sierpniu. 5 sierpnia temperatura osiągnęła 41,01°C, a dzień później 39,05°C.

Wysokie temperatury przy ograniczonej dostępności wody mocno odbiły się na kondycji plantacji borówki. Szczególnie wyraźne objawy obserwowano na odmianie Chandler, gdzie dochodziło do brązowienia i zasychania liści.

Tomasz Domański zwrócił uwagę na problem związany ze strukturą gleby. Borówka wymaga podłoża lekkiego i przepuszczalnego, ale nie oznacza to, że powinna być sadzona na czystym piasku.

W bardzo przepuszczalnych glebach woda z tradycyjnych linii kroplujących może szybko przemieszczać się w głąb profilu glebowego, zamiast rozchodzić się na boki i nawadniać większą objętość podłoża. W rezultacie system korzeniowy otrzymuje zbyt mało wody, mimo regularnego podlewania.

Jako jedno z rozwiązań doradca wskazał zraszacze nadkoronowe, które pozwalają dostarczyć dużą ilość wody w krótkim czasie. W niektórych gospodarstwach rozwiązanie to sprawdza się na słabych, piaszczystych stanowiskach. Zraszacze mogą być wykorzystywane również do ochrony przed przymrozkami, przy odpowiednim zaplanowaniu instalacji i prowadzeniu zabiegów.

Ekstremalne temperatury dotknęły również plantacje porzeczek. Wysokie upały powodowały zasychanie i opadanie owoców, a w wielu gospodarstwach straty były na tyle duże, że zbiór okazywał się bardzo ograniczony.

Szara pleśń – ochrona musi zaczynać się przed przykrywaniem plantacji

W dalszej części wystąpienia Tomasz Domański skupił się na chorobach, które mimo znajomości zagrożenia wciąż powodują duże straty w uprawach jagodowych.

Jednym z najważniejszych problemów pozostaje szara pleśń, której sprawcą jest Botrytis cinerea. Największe zagrożenie infekcjami występuje w okresie kwitnienia i okołokwitnieniowym.

W praktyce problem nasila się w latach, kiedy plantacje są przykrywane agrowłókniną w czasie przymrozków. Nocą temperatura spada, natomiast w ciągu dnia pod osłoną może wzrastać do kilkunastu stopni. Powoduje to skraplanie wody i utrzymywanie się wysokiej wilgotności kwiatów.

Takie warunki sprzyjają infekcjom. Dlatego plantacje przeznaczone do przykrywania powinny być wcześniej zabezpieczone odpowiednim zabiegiem zapobiegawczym.

Doradca przywołał również przykład plantacji z Kaszub, gdzie po przymrozkach rośliny pozostawały przykryte, a następnie przez około dwa tygodnie utrzymywały się opady deszczu. Po zdjęciu osłon okazało się, że około 90% kwiatów i zawiązków zostało porażonych przez szarą pleśń.

W przypadku borówki wysokiej dodatkowym problemem są mikropęknięcia powstające w wyniku przymrozków. Stanowią one kolejne miejsca infekcji. Zdaniem doradcy w warunkach silnej presji choroby standardowe dwa lub trzy zabiegi mogą być niewystarczające. Konieczne może być zwiększenie intensywności ochrony i wydłużenie jej okresu, również w kierunku zbiorów.

Ważne jest także takie przygotowanie plantacji, aby możliwe było wykonywanie zabiegów ochronnych w późniejszej fazie sezonu.

Plamistości liści truskawki – jesienne porażenie może odbić się na kolejnym sezonie

Osobny temat stanowiły choroby liści truskawki. Na slajdach przedstawiono trzy ważne zagrożenia:

  • Mycosphaerella fragariae – sprawca białej plamistości liści;
  • Diplocarpon earliana – sprawca czerwonej plamistości liści;
  • Xanthomonas fragariae – bakteria powodująca kanciastą plamistość liści.

Tomasz Domański zwrócił szczególną uwagę na silne porażenie plantacji jesienią 2026 roku, zwłaszcza przez bakteryjną kanciastą plamistość liści.

W rozpoznawaniu tej choroby pomocna jest dokładna obserwacja spodniej strony blaszki liściowej. Można tam dostrzec uwodnione, nieregularne plamy.

Choroby liści osłabiają rośliny i pogarszają ich kondycję przed zimą. Dlatego jesienna ochrona nie powinna być traktowana jako zabieg drugorzędny. Zdrowe liście są potrzebne do prawidłowego przygotowania roślin do kolejnego sezonu.

W okresie okołokwitnieniowym doradca wskazywał na możliwość wykorzystania preparatów o szerszym spektrum działania, takich jak Scorpion, Domark czy Samar. Wspominał również o preparatach miedziowych, które mogą być elementem ochrony w odpowiednim terminie.

Mączniak prawdziwy truskawki – problem szczególnie w nowych odmianach

Kolejną chorobą, której poświęcono uwagę, był mączniak prawdziwy. Szczególnie duże problemy występują w uprawach tunelowych i w systemie bezglebowym, ale choroba pojawia się również na plantacjach gruntowych.

Doradca zwrócił uwagę, że podatność na mączniaka może być większa w przypadku niektórych nowych, słodkich odmian truskawek.

Istotna jest ochrona przez cały sezon, także po zbiorach. Właśnie w okresie pozbiorczym rośliny budują potencjał plonotwórczy na następny rok, dlatego nie można dopuścić do przedwczesnego zniszczenia liści przez choroby.

W prezentowanym programie ochrony wymieniono m.in. preparaty siarkowe, Benconę, Talus, Nimrod i Dagonis. Zwrócono także uwagę na zmianę dawki jednego z omawianych rozwiązań – Zato. Według przedstawionej informacji dawka została zmniejszona z 0,25 kg/ha do 0,125 kg/ha.

Roztocz truskawkowiec, przędziorki i kwieciak – nie czekać na widoczne uszkodzenia

Wśród szkodników szczególną uwagę poświęcono mszycom, roztoczowi truskawkowcowi, przędziorkom oraz kwieciakowi malinowcowi.

Mszyce stanowią problem nie tylko w sadach, ale również na plantacjach truskawek i porzeczek. Powodują deformacje i osłabienie roślin, a także mogą przenosić wirusy.

W przypadku kwieciaka bardzo ważne jest odpowiednio wczesne rozpoczęcie ochrony. Tomasz Domański podkreślał, że zabieg wykonany dopiero po zauważeniu charakterystycznie uszkodzonych, zasychających pąków jest często spóźniony.

Ochrona powinna być poprzedzona lustracją, ale nie należy czekać z działaniem do momentu, kiedy uszkodzenia będą już wyraźnie widoczne. Pierwsze zabiegi trzeba rozważyć już wtedy, gdy pojawiają się pąki kwiatowe.

W przypadku przędziorków problemem bywa okres pomiędzy wczesnowiosennym zabiegiem a kwitnieniem i późniejszym wybarwianiem owoców. Plantatorzy często rezygnują z kolejnej ochrony, ponieważ podczas wcześniejszej lustracji nie stwierdzili obecności szkodnika. Tymczasem populacja może szybko wzrosnąć.

W omawianym programie ochrony wymieniono m.in. Nissorun, Ortus, Toromite i Canemite. Szczególną uwagę zwrócono na Canemite, który – zgodnie z informacją przedstawioną podczas spotkania – uzyskał możliwość stosowania w truskawce również przed zbiorem owoców, a nie wyłącznie po zbiorach.

Borówka: misecznik i muszka plamoskrzydła coraz większym wyzwaniem

W uprawie borówki wysokiej coraz większe znaczenie mają także szkodniki. W sezonie 2026 poważnym problemem na wielu plantacjach był misecznik.

Według Tomasza Domańskiego sytuację pogorszyło wycofanie preparatu Movento, który wcześniej był wykorzystywany po kwitnieniu, w okresie migracji miseczników. Po utracie tego rozwiązania plantatorzy stanęli przed większym wyzwaniem w zakresie ochrony.

Kolejnym zagrożeniem była muszka plamoskrzydła (Drosophila suzukii). Jej presja zależała od terminu dojrzewania odmian i długości zbiorów. W przypadku wczesnych odmian, takich jak Duke czy Draper, owoce często zdążono zebrać przed większym nasileniem szkodnika. Problem pojawił się natomiast na późniejszych odmianach. W drugiej połowie września obserwowano zwiększoną obecność muszki na plantacjach.

Doradca zwrócił również uwagę na ponowny wzrost znaczenia mszyc w borówce.

Ochrona musi być dopasowana do przebiegu sezonu

Wystąpienie Tomasza Domańskiego pokazało, jak wiele czynników wpływa na powodzenie produkcji owoców jagodowych. Sezon 2026 przyniósł plantatorom zarówno problemy związane z pogodą, jak i zwiększoną presję niektórych chorób oraz szkodników.

Szczególnie istotne wnioski dotyczą ochrony przed szarą pleśnią w okresie kwitnienia, zabezpieczania plantacji przed przymrozkami, utrzymania zdrowych liści truskawki po zbiorach oraz dostosowania systemów nawadniania borówki do warunków glebowych.

Z wypowiedzi doradcy wynika również, że plantatorzy powinni częściej zaglądać do wnętrza roślin, dokładnie lustrować liście, pąki i zawiązki, a decyzje o zabiegach podejmować na podstawie rzeczywistej presji zagrożeń.

Wymienione podczas prezentacji preparaty i programy mają charakter omówienia rozwiązań stosowanych w ochronie upraw. Przy planowaniu zabiegów należy każdorazowo sprawdzić aktualną rejestrację środka, etykietę, dawkę, termin stosowania i okres karencji dla konkretnej uprawy.

Sezon 2026 pokazał, że w produkcji jagodowej coraz większe znaczenie ma przygotowanie plantacji na sytuacje ekstremalne. Odpowiednia infrastruktura przeciwprzymrozkowa, sprawny system nawadniania, higiena plantacji i regularna lustracja mogą zdecydować o tym, czy skutki trudnego sezonu uda się ograniczyć, czy będą odczuwalne również w kolejnych latach.

Zostaw komentarz

Może Cię również zainteresować

Kobieta w sadzie
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.