Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zmieni zasad interwencji I.11 „Premie dla młodych rolników” w ramach PS WPR 2023–2027. Resort wyjaśnił, że przepisy dotyczące wieku i momentu rozpoczęcia działalności rolniczej wynikają bezpośrednio z obowiązującego Planu Strategicznego. Jednocześnie potwierdził, że nabór przeprowadzony od 2 czerwca do 30 lipca 2026 r. był ostatnim w tej perspektywie.
Sprawa trafiła do Ministerstwa po wystąpieniu Krajowej Rady Izb Rolniczych, która przekazała postulaty Podlaskiej Izby Rolniczej dotyczące zmian w zasadach przyznawania premii dla młodych rolników. Samorząd rolniczy zwracał uwagę przede wszystkim na problemy związane z przekazywaniem gospodarstw rodzinnych. W praktyce zdarzają się sytuacje, gdy następca jest przygotowany do przejęcia gospodarstwa, ale z przyczyn niezależnych od niego nie może zrobić tego w terminie wymaganym przez program.
Izby rolnicze chciały większej elastyczności
Podlaska Izba Rolnicza postulowała trzy zasadnicze zmiany. Chodziło o wydłużenie obowiązujących terminów, możliwość uwzględniania szczególnych i uzasadnionych przypadków, a także nadanie interwencji charakteru ciągłego poprzez wprowadzenie stałego naboru wniosków.
Argument był prosty: przejęcie gospodarstwa nie zawsze można przeprowadzić dokładnie według terminów wynikających z programu. Na wsi przekazanie gospodarstwa jest często procesem rodzinnym i organizacyjnym, zależnym m.in. od sytuacji właściciela i następcy. Izby chciały więc, aby przepisy lepiej uwzględniały takie przypadki.
Ministerstwo odpowiedziało jednak, że w obecnej perspektywie finansowej nie ma już możliwości wprowadzenia takich zmian.
Kluczowe są wiek i 24 miesiące
Najważniejsza informacja dla osób planujących przejęcie gospodarstwa jest taka, że podstawowe warunki udziału w I.11 wynikają bezpośrednio z Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023–2027. Nie są więc jedynie zasadami ustalanymi przez ARiMR dla konkretnego naboru.
W praktyce osoba ubiegająca się o premię musi spełniać dwa podstawowe warunki.
Po pierwsze, w dniu składania wniosku musi mieć ukończone 18 lat, ale nie może mieć ukończonych 41 lat.
Po drugie, musi albo dopiero rozpoczynać działalność rolniczą, albo rozpocząć ją nie wcześniej niż 24 miesiące przed dniem złożenia wniosku.
Oznacza to, że nie można po prostu przesunąć granicy 24 miesięcy dla wszystkich zainteresowanych, ponieważ warunek ten wynika z dokumentów określających zasady całej interwencji. Ministerstwo podkreśla, że wytyczne szczegółowe przekładają te zasady na regulaminy poszczególnych naborów, z których korzysta ARiMR.
Wcześniejsze posiadanie ziemi nie zawsze oznacza utratę szansy
Jest jednak ważne zastrzeżenie, które może mieć znaczenie dla rolników przejmujących gospodarstwa.
Samo wejście w posiadanie gruntów rolnych wcześniej niż 24 miesiące przed złożeniem wniosku nie musi automatycznie oznaczać wykluczenia z programu.
Ministerstwo wskazuje, że w wytycznych przewidziano szczególne sytuacje dotyczące ustalania daty rozpoczęcia działalności rolniczej. Co do zasady przyjmuje się, że działalność rozpoczyna się z dniem, w którym dana osoba staje się właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych. W określonych przypadkach możliwe jest jednak ustalenie późniejszej daty faktycznego rozpoczęcia działalności rolniczej.
To ważne rozróżnienie: data nabycia lub przejęcia ziemi nie w każdej sytuacji musi być tożsama z datą rozpoczęcia działalności rolniczej na potrzeby I.11. Konkretna sytuacja musi być jednak oceniana zgodnie z obowiązującymi wytycznymi i regulaminem naboru.
Tegoroczny nabór był ostatni
Dla młodych osób planujących skorzystanie z tej konkretnej premii najważniejsza jest jednak inna wiadomość.
Ministerstwo potwierdziło, że nabór przeprowadzony od 2 czerwca do 30 lipca 2026 r. był ostatnim naborem w ramach I.11 „Premie dla młodych rolników” w PS WPR 2023–2027.
Powodem jest kończąca się realizacja obecnego Planu Strategicznego. Wsparcie w ramach PS WPR 2023–2027 powinno zostać wypłacone do końca 2029 r., a beneficjenci muszą do tego czasu zrealizować swoje biznesplany. Z tego względu resort nie przewiduje kolejnego naboru w obecnej perspektywie.
Tegoroczny nabór cieszył się przy tym bardzo dużym zainteresowaniem. Złożono ponad 7 tys. wniosków, co – zdaniem resortu – pokazuje, że potrzeba wsparcia dla osób rozpoczynających działalność rolniczą pozostaje bardzo duża.
Co ciekawe, ponad połowa wniosków dotyczyła prowadzonej lub planowanej produkcji zwierzęcej. Ministerstwo wiąże tak duże zainteresowanie m.in. z podniesieniem w ubiegłym roku maksymalnej kwoty pomocy dla młodych rolników prowadzących produkcję zwierzęcą – z 200 tys. zł do 300 tys. zł.
Na zmianę zasad trzeba będzie poczekać do nowej perspektywy
Brak kolejnego naboru w I.11 nie oznacza jednak, że temat wsparcia dla młodych rolników znika z polityki rolnej.
Ministerstwo prowadzi już prace nad rozwiązaniami dla kolejnej perspektywy finansowej na lata 2028–2034, w ramach Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego.
Resort zapowiada uwzględnienie doświadczeń z obecnej interwencji I.11 oraz nowych ram prawnych dotyczących przyszłej WPR. Wśród analizowanych rozwiązań znajdują się m.in. strategia odnowy pokoleń w rolnictwie, pakiet startowy dla młodych rolników oraz interwencja wspierająca rozpoczynanie działalności rolniczej przez młodych rolników.
Co to oznacza dla rolników?
Dla osób planujących przejęcie gospodarstwa najważniejsze wnioski są następujące:
- nie będzie już kolejnego naboru I.11 w ramach PS WPR 2023–2027;
- w obecnej interwencji nie zostaną zmienione podstawowe warunki dotyczące wieku ani 24-miesięcznego okresu prowadzenia działalności;
- wcześniejsze wejście w posiadanie gruntów nie musi automatycznie wykluczać z pomocy – znaczenie może mieć ustalona zgodnie z wytycznymi data faktycznego rozpoczęcia działalności rolniczej;
- osoby, które złożyły wnioski w naborze 2026 r., muszą koncentrować się na spełnieniu warunków programu i realizacji biznesplanów;
- przyszłe rozwiązania dla młodych rolników będą przygotowywane już w ramach nowej perspektywy finansowej 2028–2034.
Dla rodzin planujących sukcesję jest to zatem przede wszystkim sygnał, że na zmianę zasad I.11 w obecnym programie nie ma już co liczyć. Ewentualne bardziej elastyczne rozwiązania – w tym dotyczące rozpoczynania działalności i przekazywania gospodarstw – mogą pojawić się dopiero przy projektowaniu następnej perspektywy WPR.
źródło: KRIR
