Wytrzymałość jabłoni i gruszy na przymrozki wczesnowiosenne – kluczowa rola fazy pękania pąków
Początek wiosny to dla roślin owocowych czas intensywnych przemian. Po okresie zimowego spoczynku, pod wpływem rosnących temperatur, drzewa i krzewy zaczynają budzić się do życia. Proces ten obejmuje kilka etapów, takich jak pęcznienie pąków, ich otwieranie się i pojawienie się pierwszych liści, a następnie rozwój pąków kwiatowych, który może prowadzić do wczesnego kwitnienia. W tym okresie tkanki roślin stają się bardziej uwodnione i tracą swoją zimową odporność na mróz. Moment wystąpienia przymrozków w stosunku do konkretnej fazy rozwojowej rośliny ma decydujące znaczenie dla skali potencjalnych uszkodzeń.
Zmienność progów mrozowych – dlaczego wartości się różnią?
W licznych badaniach naukowych podkreśla się, że nie istnieje jedna uniwersalna temperatura graniczna, która powoduje uszkodzenia roślin sadowniczych. Różnice wynikają m.in. z:
- odmiany i podkładki,
- warunków siedliskowych,
- długości trwania przymrozku,
- stopnia zahartowania roślin.
Dlatego wartości temperatur należy traktować jako orientacyjne zakresy, a nie sztywne granice.
Faza pękania pąków – moment przełomowy
Szczególnie istotnym momentem w rozwoju drzew owocowych jest faza pękania pąków a następnie faza mysiego ucha. To właśnie wtedy rośliny gwałtownie tracą odporność przy niskich temperaturach.
Wartości krytyczne z badań i tabel (jabłoń i grusza)
Poniżej zestawiono wartości temperatur powodujących uszkodzenia na poziomie 10% i 90%, zgodnie z przedstawioną tabelą (opracowania m.in. Murray 2020, Washington State University Extension 2021).
W uprawie gruszy temperatura -6°C stanowi zagrożenie w fazie pękania pąków / mysie ucho.
Mechanizm uszkodzeń
Główną przyczyną strat jest:
- zamarzanie wody w komórkach,
- uszkodzenie struktur komórkowych,
- obumieranie tkanek generatywnych.
Dodatkowo przymrozki mogą powodować:
- pękanie kory,
- osłabienie przewodzenia wody,
- zwiększoną podatność na choroby.
Ciekawostka! Wytrzymałość poszczególnych odmian jabłoni na przymrozki
Wytrzymałość odmian jabłoni na mróz i przymrozek jest istotnym czynnikiem przy doborze drzew do uprawy, zwłaszcza w chłodniejszym klimacie. Odmiany o małej odporności na mróz, takie jak ‘Red Delicious’, ‘Golden Delicious’, ‘Gala’, ‘Jonagold’, są bardziej wrażliwe na niskie temperatury. W praktyce oznacza to, że mogą łatwo ulegać uszkodzeniom.
Do grupy odmian o średniej wytrzymałości na mróz zaliczają się m.in. ‘Ligol’ oraz ‘Gloster’. Charakteryzują się one umiarkowaną odpornością, co sprawia, że radzą sobie w większości warunków klimatycznych Polski, choć w ekstremalnie niskich temperaturach również mogą być narażone na uszkodzenia.
Największą odporność na mróz wykazują odmiany takie jak ‘Alwa’, ‘Delikates’,‘Lobo’, ‘Paulared’, ‘Empire’. Są one najlepiej przystosowane do trudniejszych warunków klimatycznych.
Materiał chroniony prawami autorskimi. Kopiowanie dozwolone tylko przy wskazaniu źródła.
