Ochrona moreli i brzoskwiń – najważniejsze zasady i zagrożenia
Wiosenna ochrona moreli i brzoskwiń to kluczowy etap decydujący o zdrowotności drzew i wielkości plonu. Zabiegi rozpoczyna się już w okresie bezlistnym – często pod koniec lutego – gdy tylko warunki pogodowe umożliwią wjazd do sadu. Wczesne i dobrze zaplanowane działania dają największą skuteczność ochrony.
Kędzierzawość liści brzoskwini – największe zagrożenie
Najgroźniejszą chorobą brzoskwiń i nektaryn pozostaje kędzierzawość liści. Zwalczanie należy rozpocząć przed ruszeniem wegetacji, w fazie bezlistnej, najlepiej w czasie kilkudniowego ocieplenia. Wykonuje się 1–2 zabiegi preparatami miedziowymi, m.in.:
Cuproxat 345 SC, Miedzian 50 WP, Miedzian Extra 350 SC, Neoram 37,5 WG, Airone SC, Badge WG.
W fazie nabrzmiewania pąków można zastosować środki z dodyną, takie jak Syllit 65 WP lub Syllit/Efuzin 544 SC. Należy zwrócić uwagę na jakość wody – nie powinna być zimna, twarda ani mieć pH powyżej 7,0.
Kluczowe znaczenie ma bardzo dokładne pokrycie koron drzew – ilość cieczy roboczej może sięgać nawet 1000–1500 l/ha. Zabiegi zapobiegawcze warto powtarzać również zimą i na przedwiośniu w okresach ocieplenia.
Objawy choroby:
Liście są silnie pofałdowane, kruche, początkowo jasnozielone, później żółkną i czerwienieją. Na ich powierzchni pojawia się szary nalot zarodników grzyba. Owoce ulegają deformacji, a silnie porażone drzewa tracą mrozoodporność.
Leukostomoza drzew pestkowych – choroba ran
Leukostomoza poraża głównie morele, brzoskwinie i nektaryny, szczególnie od jesieni do końca kwitnienia. Patogen wnika przez rany po cięciu, uszkodzenia mrozowe i żerowanie szkodników.
Podstawą ochrony jest profilaktyka:
- sadzenie zdrowych drzewek na ciepłych stanowiskach,
- unikanie nadmiernego nawożenia azotem,
- odpowiednie zaopatrzenie w potas,
- cięcie drzew późną wiosną lub latem,
- zabezpieczanie ran farbą emulsyjną z dodatkiem 1% preparatu miedziowego.
Objawy:
Na pędach pojawia się bursztynowa żywica, która z czasem ciemnieje. Liście na porażonych gałęziach więdną, a całe pędy zamierają. Obecnie brak zarejestrowanych środków do bezpośredniego zwalczania tej choroby.
Brunatna zgnilizna drzew pestkowych (monilioza)
Monilioza rozwija się szczególnie intensywnie w ciepłą i deszczową wiosnę. Ochrona polega na usuwaniu porażonych pędów i owoców oraz zwalczaniu szkodników uszkadzających skórkę.
Zabiegi chemiczne wykonuje się tuż przed kwitnieniem, a w sprzyjających warunkach powtarza na przełomie maja i czerwca oraz około miesiąc przed zbiorami. Do dyspozycji są m.in.:
Signum 33 WG, Switch 62,5 WG, Revyona, Sercadis, Airone SC, Badge WG, Taegro.
Objawy:
Kwiaty brunatnieją i zamierają, u ich nasady pojawia się guma. Pędy wyginają się w charakterystyczny „laskowaty” sposób, a owoce gniją i często pozostają na drzewach aż do wiosny.
Rak bakteryjny
W Polsce brak jest preparatów zarejestrowanych specjalnie do ochrony moreli i brzoskwiń przed rakiem bakteryjnym. Zabiegi miedziowe wykonywane przeciwko kędzierzawości liści ograniczają również tę chorobę. Silnie porażone konary należy wycinać i usuwać z sadu.
Objawy:
Zrakowacenia i nekrozy na pędach, obfite gumowanie, zamieranie gałęzi, a w lata wilgotne – także kwiatów i zawiązków.
Parch, mączniak i inne choroby
- Parch brzoskwini – brak dedykowanych preparatów, choroba jest ograniczana przy okazji zabiegów przeciw innym patogenom.
- Mączniak prawdziwy – zaleca się wycinanie porażonych pędów; brak zarejestrowanych środków chemicznych.
Szkodniki – umiarkowane zagrożenie
Brzoskwinie i morele rzadko wymagają intensywnej ochrony przed szkodnikami. Najczęściej pojawiają się mszyce, przędziorki i zwójki.
Mszyce zwalcza się po pojawieniu pierwszych objawów, stosując m.in. preparaty z acetamiprydem lub spirotetramatem.
Uwaga: od 19.08.2025 r. najwyższy dopuszczalny poziom pozostałości acetamiprydu w owocach brzoskwini wynosi 0,08 mg/kg.
Przędziorki – brak zarejestrowanych akarycydów; stosuje się preparaty biologiczne i mechaniczne.
Zwójki – termin zabiegów ustala się na podstawie pułapek feromonowych; możliwe jest użycie preparatów mikrobiologicznych.
Podsumowanie
Skuteczna wiosenna ochrona moreli i brzoskwiń wymaga wczesnego startu, precyzyjnego wykonania zabiegów oraz konsekwentnej profilaktyki. Jak podkreślają specjaliści ŚODR w Modliszewicach, to właśnie działania podjęte jeszcze przed ruszeniem wegetacji decydują o zdrowotności drzew i jakości plonu w całym sezonie.
Literatura: Program Ochrony Roślin Sadowniczych 2025, InHort — Instytut Ogrodnictwa, 2025 IV Ogólnopolskie Spotkania Producentów Brzoskwiń i Moreli, ISiK Skierniewice, 2009 T. Jakubowski, Brzoskwinia i Morela, Wydawnictwo Działkowiec, Warszawa 2002 B. Radajewska, Brzoskwinia, morela i nektaryna, PWRiL, Poznań 1998 E. Krempa
Opracowanie redakcyjne na podstawie materiałów ŚODR w Modliszewicach
