Łatwiejsza certyfikacja dla niewielkich gospodarstw, nowe reguły oznaczania importowanej żywności i zmiany w wymaganiach dotyczących produkcji ekologicznej – takie rozwiązania przewiduje porozumienie osiągnięte przez Radę UE i Parlament Europejski. Reforma ma ograniczyć formalności dla producentów, a jednocześnie uporządkować zasady korzystania z unijnego logo ekologicznego.
Unijny rynek żywności ekologicznej czekają kolejne zmiany. Przedstawiciele państw członkowskich i Parlamentu Europejskiego uzgodnili nowe rozwiązania dotyczące certyfikacji, produkcji oraz znakowania produktów BIO. Szczególnie dużo zmian odczują mniejsze gospodarstwa i sprzedawcy, dla których dotychczasowe wymogi administracyjne stanowiły istotne obciążenie.
Reforma zakłada podniesienie limitów zwalniających część podmiotów z obowiązku certyfikacji, większą elastyczność w wybranych obszarach produkcji rolnej oraz dokładniejsze rozgraniczenie między produktami ekologicznymi dopuszczonymi do sprzedaży w UE a towarami uprawnionymi do używania unijnego znaku produkcji ekologicznej.
Certyfikat ekologiczny nie będzie konieczny dla większej liczby małych sprzedawców
Jedną z najważniejszych zmian jest zwiększenie limitów, które pozwalają prowadzić bezpośrednią sprzedaż wybranych produktów ekologicznych bez uzyskiwania formalnego certyfikatu.
Dotychczas zwolnienie obejmowało podmioty sprzedające konsumentom nieopakowaną żywność ekologiczną, na przykład świeże owoce i warzywa. Obowiązywały jednak stosunkowo niskie progi ilościowe i finansowe.
Po wejściu w życie nowych regulacji:
- limit rocznych obrotów wzrośnie z 20 tys. do 40 tys. euro;
- maksymalna wielkość sprzedaży zwiększy się z 5 tys. do 10 tys. kg rocznie;
- obrót będzie ustalany na podstawie średniej z ostatnich pięciu lat;
- możliwość skorzystania ze zwolnienia obejmie również wybranych sprzedawców internetowych oferujących produkty ekologiczne w opakowaniach jednostkowych.
Nie będzie to jednak całkowite zniesienie obowiązku certyfikacji. Zwolnienia mają dotyczyć wyłącznie podmiotów spełniających określone warunki.
Dla niewielkich gospodarstw, lokalnych sprzedawców i części sklepów internetowych oznacza to szansę na ograniczenie kosztów związanych z dokumentacją oraz kontrolami.
Zmiany obejmą także hodowlę i uprawy ekologiczne
Nowelizacja przewiduje korekty wymagań dotyczących zarówno produkcji roślinnej, jak i zwierzęcej. Ustawodawcy uwzględnili problemy, z którymi mierzą się producenci działający w różnych warunkach gospodarczych i klimatycznych.
Przegląd przepisów obejmuje między innymi zasady hodowli drobiu, żywienia zwierząt, okresu przechodzenia gospodarstwa na system ekologiczny oraz wybranych procedur weterynaryjnych.
Przewidziano również czasową elastyczność w stosowaniu nieekologicznych pasz białkowych w żywieniu drobiu i trzody chlewnej. Podobne rozwiązanie ma dotyczyć żywienia narybku w gospodarstwach akwakultury.
Nie oznacza to jednak trwałego odejścia od ekologicznych standardów. Dopuszczone odstępstwa mają być stopniowo ograniczane i wycofywane.
Żywność ekologiczna z importu. Samo dopuszczenie do rynku nie wystarczy do użycia logo UE
Duża część uzgodnionych zmian dotyczy produktów sprowadzanych spoza Unii Europejskiej. Chodzi przede wszystkim o sposób ich oznaczania i warunki korzystania z unijnego logo produkcji ekologicznej.
Obecnie towary pochodzące z państw, z którymi UE zawarła porozumienia o równoważności systemów produkcji ekologicznej, mogą być wprowadzane na europejski rynek jako produkty BIO.
Nowe regulacje wyraźniej oddzielą jednak prawo do sprzedaży takiej żywności jako ekologicznej od prawa do umieszczania na niej unijnego logo.
Importowany produkt będzie mógł korzystać z oznaczenia UE tylko wtedy, gdy spełni dodatkowe wymagania europejskie. Dotyczą one między innymi:
- dobrostanu zwierząt;
- utrzymania jakości i żyzności gleby;
- metod przetwarzania produktów;
- standardów obowiązujących w unijnym systemie produkcji ekologicznej.
Oznacza to, że uznanie zagranicznego systemu za równoważny nie będzie automatycznie uprawniało producenta do stosowania europejskiego symbolu ekologicznego.
Zrezygnowano również z możliwości umieszczania unijnego logo na produktach zawierających do 5 proc. składników pochodzących spoza UE, jeżeli składniki te nie spełniają europejskich wymagań dotyczących produkcji ekologicznej.
Orzeczenie TSUE z 2024 roku impulsem do zmiany przepisów
Prace nad nowymi rozwiązaniami były związane z rozstrzygnięciem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 2024 roku.
Trybunał wskazał, że produkty sprowadzane na podstawie umów o równoważności nie mogą automatycznie otrzymywać unijnego logo ekologicznego. Sam fakt uznania zagranicznego systemu produkcji za równoważny nie oznacza bowiem, że wszystkie jego wymagania są identyczne z normami obowiązującymi we Wspólnocie.
Komisja Europejska zdecydowała się więc zaproponować zmiany, które miały dostosować przepisy do stanowiska Trybunału i usunąć niejasności dotyczące oznakowania żywności importowanej.
11 państw zachowa dostęp do unijnego rynku BIO na dotychczasowych zasadach równoważności
Porozumienie obejmuje także przedłużenie obowiązywania uznania równoważności systemów produkcji ekologicznej w 11 krajach spoza UE.
Nowy termin ustalono na 31 grudnia 2036 roku. Rozwiązanie dotyczy następujących państw:
- Argentyna,
- Australia,
- Kanada,
- Korea Południowa,
- Kostaryka,
- Stany Zjednoczone,
- Indie,
- Izrael,
- Japonia,
- Nowa Zelandia,
- Tunezja.
Przedłużenie umów ma zapewnić stabilność handlu międzynarodowego i zapobiec problemom z importem żywności ekologicznej. Dla przedsiębiorców oznacza to utrzymanie dotychczasowych podstaw współpracy handlowej z wymienionymi państwami.
Nie należy jednak utożsamiać przedłużenia równoważności z pełnym uznaniem zagranicznych oznaczeń za zgodne z unijnymi zasadami znakowania. Kwestia stosowania europejskiego logo pozostanie uzależniona od spełnienia dodatkowych warunków.
Kiedy nowe przepisy ekologiczne zaczną obowiązywać?
Osiągnięte porozumienie jest na razie etapem procesu legislacyjnego. Aby zmiany weszły w życie, muszą zostać formalnie zatwierdzone przez Radę Unii Europejskiej oraz Parlament Europejski.
Nowe regulacje zaczną obowiązywać dzień po ich publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Dla producentów ekologicznych, gospodarstw rolnych i firm zajmujących się handlem żywnością BIO najważniejsze będą przede wszystkim nowe limity zwolnienia z certyfikacji oraz doprecyzowanie zasad znakowania produktów importowanych.
Reforma ma zmniejszyć formalności po stronie mniejszych uczestników rynku, ale jednocześnie utrzymać kontrolę nad tym, jakie produkty mogą być oznaczane unijnym symbolem rolnictwa ekologicznego.
