Podczas XXVI Dnia Otwartego Sadu Doświadczalnego SGGW „Wilanów” Piotr Korczak mówił o sytuacji na rynku gruszek, perspektywach ich uprawy w Polsce oraz problemach, z jakimi w tym sezonie mierzą się sadownicy. Jak podkreślał, tegoroczne zbiory trudno oceniać wyłącznie przez pryzmat ilości. Kluczowym problemem może okazać się jakość owoców.
Korczak zwrócił uwagę, że silny wiatr, który przeszedł nad Polską, wpłynął na wcześniejsze szacunki dotyczące tegorocznej produkcji.
„Możemy szacować dzisiaj zbiory gruszek w Polsce na jakąś tam określoną liczbę tysięcy ton. Natomiast tak silny wiatr jak był wczoraj, szacunki trochę zredukował, bo są rejony w Polsce, gdzie straty z powodu wiatru są bardzo duże”.
Jak zaznaczył, w ostatnich latach powierzchnia sadów gruszowych w Polsce wyraźnie rosła. Zdaniem eksperta była to odpowiedź na wieloletni problem niedostatecznej krajowej produkcji.
„Gruszek w Polsce szczęśliwie, jest coraz więcej. Usiłowaliśmy namawiać sadowników od 30 lat do podjęcia tego ryzyka produkcji gruszek w Polsce, bo gruszek było zawsze za mało”.
Korczak przypomniał, że Polska przez lata była znaczącym importerem gruszek. Jednocześnie warunki klimatyczne pozwalały na rozwój krajowej produkcji, szczególnie odmiany Konferencja.
„Byliśmy bardzo poważnym importerem gruszek. Widzieliśmy szanse, że na polskich warunkach klimatycznych jesteśmy w stanie tę właśnie głównie Konferencję wyprodukować w bardzo dobrej jakości”.
Rozwojowi produkcji sprzyjała również sytuacja na europejskim rynku. Niskie zbiory we Włoszech i innych krajach Unii Europejskiej przełożyły się na atrakcyjne ceny, zachęcając kolejnych producentów do zakładania sadów gruszowych.
„Ceny były na tyle satysfakcjonujące, że zabrakło nawet drzew. I ludzie z dużym zapałem i podparte dużą wiedzą i uczelni, i doradców zakładali rewelacyjne sady gruszowe”.
Jak podkreślił ekspert, produkcja gruszek wymaga przy tym znacznych nakładów i zaangażowania.
„Sadownicy wkładali w to chyba dużo więcej serca niż w sady jabłoniowe.”
Tegoroczny sezon przyniósł jednak sadownikom poważne problemy. Wiosenne przymrozki nie wyeliminowały całkowicie zawiązków, ale wpłynęły na ich rozwój. Wysokie temperatury i późniejsze warunki pogodowe dodatkowo pogorszyły perspektywy jakościowe.
„Natomiast w tym roku niestety z powodu warunków przymrozków wiosennych gruszki zawiązały, ale […] wielkość gruszek jest niesatysfakcjonująca w większości sadów w Polsce. W związku z tym boimy się o jakość”.
Zdaniem Korczaka na rynku poszukiwane będą przede wszystkim owoce odpowiedniej wielkości.
„Gruszka, która będzie osiągała 60–65 milimetrów, będzie oczywiście poszukiwana i łatwość sprzedaży prawdopodobnie będzie”.
Problemem może być natomiast duża ilość owoców, które nie osiągną parametrów wymaganych przez rynek deserowy. Jak zaznaczył ekspert, w przypadku gruszek trudno mówić o prostym podziale na owoce deserowe i przemysłowe.
„Ciężko mówić o wolumenie produkcji w Polsce, bo obawiamy się niestety my producenci gruszek, że gruszek przemysłowych, który nie ma takiego terminu, bo gruszka przemysłowa nie funkcjonuje, i tej gruszki jest bardzo dużo”.
Dlatego ostateczna wielkość produkcji, która rzeczywiście trafi do obrotu handlowego, pozostaje na razie trudna do oszacowania.
„Bardzo trudno jest mówić o tych tysiącach ton, które zbierzemy, ale ile tej gruszki będzie nadawało się do obrotu, to chyba nikt nie wie jeszcze w tej chwili”.
Na sytuację w sadach wpływały również ekstremalne temperatury. Korczak zwrócił uwagę, że drzewa owocowe uprawiane w Polsce są przystosowane do klimatu umiarkowanego, a nie do warunków przypominających klimat tropikalny.
„Pamiętajmy, że drzewa ziarnkowe to są drzewa klimatu umiarkowanego, a nie tropikalnego, który w ostatnim czasie mieliśmy”.
Ostatnie opady deszczu przyniosły sadownikom pewną ulgę, ale – zdaniem eksperta – nie wystarczyły, by znacząco poprawić jakość owoców.
„Ostatnie deszcze rzeczywiście sporo pomogły, ale chyba nie na tyle, żeby poprawić zdecydowanie jakość”.
Korczak zwrócił również uwagę na konieczność ostrożnego podejścia do przechowywania tegorocznych owoców. W jego ocenie producenci powinni dokładnie oceniać jakość gruszek i jabłek przed umieszczeniem ich w komorach przechowalniczych, aby ograniczyć późniejsze straty.
„Będziemy się zastanawiać, jak będzie wyglądała sprzedaż jabłek i gruszek. […] Zachęcamy wszystkich, żeby bardzo dobrze się przyjrzeć, co się wkłada do tych komór, i aby w ogóle te owoce mogły zostać, żeby nie za dużo stracić na otwarciu”.
Problemy jakościowe nie dotyczą jednak wyłącznie gruszek. Korczak wskazał, że podobna sytuacja występuje również w przypadku jabłek. Tegoroczny sezon pokazuje, że sama wielkość zbiorów nie daje pełnego obrazu sytuacji na rynku.
W przypadku jabłek uwagę zwracają również zmiany w strukturze odmianowej polskich sadów. Producenci zwiększali w ostatnich latach nasadzenia odmian, które zapewniały satysfakcjonujące ceny. Korczak wymienił przede wszystkim Galę i Golden Delicious.
„Jest Gala, która dawała satysfakcjonującą cenę przez ostatnie lata i tej Gali w Polsce w tym roku również dobrej jakości jest sporo”.
Jednocześnie – jak zauważył – nie wszystkie odmiany cieszą się równie dużym zainteresowaniem polskich konsumentów.
„Ale jest to Gala, która w zasadzie na krajowym rynku nie jest odmianą tak pożądaną w konsumpcji. Golden Delicious w zasadzie w polskich sklepach jest niesprzedawany w ilościach znaczących”.
Podsumowując tegoroczny sezon, Korczak zwraca uwagę na istotną rozbieżność między wielkością potencjalnych zbiorów a ich rzeczywistą wartością handlową. Dla producentów gruszek najważniejsze pytanie brzmi dziś nie tylko: ile owoców uda się zebrać, lecz przede wszystkim – ile z nich będzie miało odpowiednią jakość i wielkość, by znaleźć nabywców na rynku deserowym.
Tegoroczna pogoda po raz kolejny pokazuje, jak duże znaczenie dla polskiego sadownictwa mają nie tylko powierzchnia nasadzeń i potencjał produkcyjny, ale również coraz trudniejsze do przewidzenia warunki klimatyczne.
