1,20 zł za kilogram jabłek dziś i pięć lat temu. Czy sadownik naprawdę zarabia tyle samo?
Ceny na fakturze mogą wyglądać tak samo, ale siła nabywcza pieniędzy jest zupełnie inna. Ciekawy wpis Janusza Głuszaka pokazuje, jak inflacja zmieniła wartość złotówki. Warto przełożyć te wyliczenia na sytuację polskich rolników i sadowników, którzy doskonale wiedzą, że ta sama cena nie oznacza już takiego samego zarobku.
500 zł sprzed lat to nie te same 500 zł dzisiaj
Janusz Głuszak opublikował post, w którym zwraca uwagę na spadek siły nabywczej pieniądza. Przedstawione zestawienie, oparte na rocznych wskaźnikach cen towarów i usług konsumpcyjnych GUS, pokazuje, ile warte było nominalne 500 zł w poszczególnych latach, po przeliczeniu na ceny z 2016 roku.
Z danych wynika, że 500 zł w 2021 roku odpowiadało wartości 433,99 zł w cenach z 2016 roku. W 2025 roku było to już tylko 317,28 zł. Oznacza to spadek siły nabywczej tej samej kwoty o około 26,9 proc. w latach 2021–2025.
To ważna obserwacja nie tylko dla konsumentów. Ma ona również znaczenie dla wszystkich, którzy produkują żywność, ponoszą koszty gospodarstwa i sprzedają swoje produkty po cenach, które nie zawsze nadążają za wzrostem wydatków.
Przełóżmy to na cenę jabłek
Wyobraźmy sobie sytuację, którą zna wielu sadowników. Pięć lat temu za kilogram jabłek producent otrzymywał 1,20 zł. Dziś cena wynosi tyle samo – 1,20 zł/kg.
Na papierze nic się nie zmieniło. Sadownik sprzedaje kilogram owoców za tę samą kwotę. Problem polega na tym, że za otrzymane pieniądze może kupić mniej niż przed pięcioma laty.
Jeżeli przeliczymy cenę z 2021 roku z uwzględnieniem zmiany ogólnego poziomu cen do 2025 roku, otrzymamy następujący wynik:
- Cena jabłek w 2021 roku: 1,20 zł/kg.
- Cena odpowiadająca tej samej sile nabywczej w 2025 roku: około 1,64 zł/kg.
- Cena przyjmowana w naszym przykładzie obecnie: 1,20 zł/kg.
- Różnica: około 44 gr na każdym kilogramie.
Innymi słowy, aby zachować siłę nabywczą przychodu uzyskiwanego w 2021 roku, cena 1,20 zł za kilogram powinna wynosić około 1,64 zł w przeliczeniu na ogólny poziom cen z 2025 roku.
Przy sprzedaży 10 ton jabłek różnica wyniosłaby około 4,4 tys. zł. Przy 50 tonach byłoby to około 22 tys. zł, a przy 100 tonach – około 44 tys. zł.
To wyliczenie nie oznacza, że każda partia jabłek powinna kosztować dokładnie 1,64 zł/kg. Pokazuje natomiast, jak zmieniła się wartość pieniędzy przy założeniu, że cena skupu pozostała na poziomie 1,20 zł.
Koszty rosną, a cena nie zawsze za nimi nadąża
Sadownik nie wydaje pieniędzy wyłącznie na produkty konsumpcyjne. Musi płacić za paliwo, nawozy, środki ochrony roślin, energię, części do maszyn, opakowania, transport, pracę sezonową czy przechowywanie owoców.
Jeśli koszty produkcji rosną, a cena sprzedaży jabłek pozostaje na niezmienionym poziomie, marża gospodarstwa może się kurczyć. W konsekwencji producent, który nominalnie otrzymuje tyle samo pieniędzy co kilka lat wcześniej, może mieć znacznie mniej środków na bieżące utrzymanie gospodarstwa i inwestycje.
Co więcej, ogólny wskaźnik inflacji nie oddaje w pełni sytuacji konkretnego gospodarstwa. Ceny paliwa, energii, nawozów czy pracy mogą zmieniać się w innym tempie niż ceny całego koszyka towarów i usług. Dlatego przedstawione wyliczenie obrazuje zmianę siły nabywczej złotówki, ale nie zastępuje szczegółowej kalkulacji kosztów produkcji jabłek.
Ta sama cena nie oznacza tego samego dochodu
W rolnictwie często porównujemy ceny skupu z poprzednich sezonów. Słyszymy, że za kilogram danego produktu płacono kiedyś tyle samo co obecnie. Takie porównanie jest jednak niepełne, jeżeli nie uwzględnimy zmiany wartości pieniądza oraz kosztów ponoszonych przez producentów.
1,20 zł za kilogram jabłek pięć lat temu i 1,20 zł dzisiaj to identyczna kwota nominalna, ale nie identyczna siła nabywcza. Dla sadownika liczy się przecież nie tylko to, ile złotych otrzyma za kilogram, lecz także to, ile będzie mógł za nie kupić i jakie wydatki musi pokryć, zanim wypracuje dochód.
Dlatego ciekawy wpis Janusza Głuszaka warto potraktować jako punkt wyjścia do szerszej dyskusji o opłacalności produkcji rolnej. Pokazuje on, że przy analizie cen nie wystarczy patrzeć na liczby widniejące na fakturach. Trzeba również uwzględniać inflację, koszty gospodarowania i rzeczywistą wartość uzyskiwanych przychodów.
Dla rolnika i sadownika najważniejsze pytanie brzmi więc nie tylko: ile dostaję za kilogram? Równie ważne jest: ile z tych pieniędzy rzeczywiście zostaje w gospodarstwie i jaką mają one dziś wartość?
Źródło informacji: wpis Janusza Głuszaka opublikowany na www.linkedin.com dotyczący spadku siły nabywczej 500 zł w latach 2000–2025. Zestawienie przedstawione we wpisie opracowano na podstawie rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS).
Wyliczenia dotyczące ceny jabłek (1,20 zł/kg) stanowią własną kalkulację orientacyjną, opartą na zmianie ogólnego poziomu cen w latach 2021–2025. Kwoty te nie są oficjalnymi danymi o cenach skupu jabłek.
