Zmiany w przepisach dotyczących stosowania środków ochrony roślin w 2026 roku – co musisz wiedzieć?
Rok 2026 przynosi istotne zmiany w przepisach regulujących stosowanie środków ochrony roślin (ŚOR). Nowe regulacje wynikają z nowelizacji dwóch kluczowych aktów prawnych:
- Ustawy z 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o ochronie roślin przed agrofagami,
- Ustawy z 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o środkach ochrony roślin.
Nowe przepisy zaostrzają nadzór nad obrotem ŚOR, wprowadzają zmiany w zasadach ewidencjonowania zabiegów, regulują sprzedaż online oraz znacząco podnoszą kary za naruszenia, w tym za stosowanie środków wycofanych z obrotu.
Fumiganty – szczególne zasady i zakazy w 2026 roku
Jednym z najważniejszych elementów zmian są nowe regulacje dotyczące fumigantów, czyli preparatów zawierających fosforek glinu lub fosforek magnezu. Substancje te w kontakcie z wilgocią uwalniają fosforowodór – gaz skrajnie toksyczny dla ludzi i zwierząt.
Najważniejsze zasady stosowania fumigantów:
- bezwzględny zakaz stosowania w budynkach mieszkalnych, inwentarskich oraz pomieszczeniach z nimi sąsiadujących,
- fumigację mogą wykonywać wyłącznie osoby z aktualnym szkoleniem w zakresie fumigacji,
- fumigantów nie wolno sprzedawać online,
- zakaz zakupu przez upoważnienie – nabywca musi stawić się osobiście.
Kto może kupić fumiganty?
Preparaty te mogą być sprzedawane wyłącznie osobom, które:
- ukończyły specjalistyczne szkolenie z fumigacji (potwierdzone zaświadczeniem),
- prowadzą szkolenia w zakresie ŚOR,
- są pracownikami naukowymi szkół wyższych lub instytutów badawczych
– pod warunkiem posiadania zaświadczeń wydanych przez WIORIN.
Sprzedawca ma obowiązek prowadzić szczegółową ewidencję sprzedaży fumigantów, obejmującą dane nabywcy, numer zaświadczenia, nazwę preparatu, ilość i datę sprzedaży.
Upoważnienie do zakupu środków ochrony roślin – co wolno, a czego nie?
Nowe przepisy jednoznacznie wskazują, że sprzedaż ŚOR jest zabroniona, jeżeli osoba kupująca:
- nie posiada ważnego zaświadczenia o ukończeniu szkolenia lub pisemnego upoważnienia,
- odmawia okazania dokumentów lub potwierdzenia tożsamości,
- nie przekazuje wymaganych danych przy zakupach na odległość.
Jak prawidłowo sporządzić upoważnienie?
Choć ustawa nie wskazuje wzoru, upoważnienie powinno mieć formę pisemną i zawierać m.in.:
- dane osoby upoważniającej (z uprawnieniami),
- dane osoby upoważnionej (konkretnej osoby),
- zakres upoważnienia (jakie środki, na czyje potrzeby),
- okres obowiązywania,
- datę, miejsce i podpis.
W praktyce sklepy preferują upoważnienia terminowe, a do dokumentu należy dołączyć zaświadczenie o ukończeniu szkolenia (oryginał lub kopię).
Sprzedaż środków ochrony roślin online – nowe obowiązki sprzedawców
Sprzedaż ŚOR w ramach umowy na odległość w 2026 roku wiąże się z dodatkowymi wymogami formalnymi. Sprzedawca musi m.in.:
- podać numer wpisu do rejestru przedsiębiorców,
- zamieścić informację, że nabywcą może być wyłącznie osoba pełnoletnia spełniająca wymagania ustawowe,
- zebrać od kupującego dane dotyczące szkolenia (numer, organ wydający, termin ważności).
Wyjątek: przepisów tych nie stosuje się do mikroprzedsiębiorców sprzedających wyłącznie środki dla użytkowników nieprofesjonalnych.
Integrowana produkcja roślin – nowe terminy zgłoszeń
Zmiany objęły również integrowaną produkcję roślin. Producent musi zgłosić zamiar jej stosowania:
- najpóźniej 14 dni przed siewem lub sadzeniem,
- w przypadku roślin wieloletnich – do 1 marca każdego roku.
Podmiot certyfikujący może przyjąć zgłoszenie po terminie, o ile nie uniemożliwia to przeprowadzenia kontroli. Uregulowano także kwestie zmiany podmiotu certyfikującego przez producenta.
Zwolnienie ze szkolenia ŚOR – kto otrzyma zaświadczenie?
Niektóre osoby są zwolnione z obowiązku odbycia szkolenia, m.in.:
- absolwenci szkół, których program nauczania obejmował pełny zakres szkolenia ŚOR,
- osoby prowadzące szkolenia,
- pracownicy naukowi uczelni i instytutów badawczych,
- osoby, które ukończyły szkolenie w innym kraju UE lub EOG (nie wcześniej niż 5 lat).
W takich przypadkach wojewódzki inspektor wydaje zaświadczenie potwierdzające uprawnienia do nabycia ŚOR.
Ewidencja zabiegów ochrony roślin – harmonogram cyfryzacji
Nowelizacja wprowadza obowiązek cyfryzacji ewidencji zabiegów, ale rozłożony w czasie:
📌 2026 – okres przejściowy
- brak obowiązku ewidencji elektronicznej,
- zapisy prowadzone jak dotychczas (papier lub własne pliki).
📌 2027–2029 – ewidencja elektroniczna raz w roku
- dane za dany rok trzeba wprowadzić do systemu do 31 stycznia roku następnego.
📌 od 1 stycznia 2030 r.
- wyłącznie forma elektroniczna,
- 30 dni od wykonania zabiegu na wprowadzenie danych.
Zakres danych do końca 2026 roku nie ulega zmianie.
Szkolenia i zastosowanie agrolotnicze ŚOR
Od marca obowiązują nowe kategorie szkoleń, m.in.:
- sprzęt naziemny,
- sprzęt agrolotniczy,
- fumigacja,
- sprzęt kolejowy.
Należy jednak pamiętać, że obowiązuje ogólny zakaz stosowania ŚOR metodą agrolotniczą, z wyjątkiem ściśle określonych przypadków, gdy:
- nie ma możliwości użycia sprzętu naziemnego lub
- metoda lotnicza jest bezpieczniejsza dla ludzi i środowiska.
Podsumowanie – co jest najważniejsze w 2026 roku?
Rok 2026 to czas przygotowania do pełnej cyfryzacji, zaostrzenia kontroli i uporządkowania zasad sprzedaży oraz stosowania środków ochrony roślin. Kluczowe są:
- ścisłe regulacje dotyczące fumigantów,
- jasne zasady upoważnień do zakupu ŚOR,
- nowe obowiązki przy sprzedaży online,
- zmienione terminy w integrowanej produkcji roślin.
Dostosowanie się do nowych przepisów już teraz pozwoli uniknąć kar i problemów w kolejnych latach.
Opracowanie: Paweł Dopierała
Źródło: wir.org.pl
