Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi odpowiedziało na wniosek Krajowej Rady Izb Rolniczych (KRIR) dotyczący zasad rozliczania podatku VAT w dwóch ważnych formach wsparcia: „Premie dla młodych rolników” (I.11) oraz „Rozwój małych gospodarstw” (I.10.5). Wyjaśnienia z 19 marca 2026 r. rozwiewają wątpliwości wielu rolników – ale też pokazują, że na razie nie należy spodziewać się zmian.
VAT nadal poza wsparciem inwestycyjnym
Najważniejsza informacja jest jasna:
podatek VAT wciąż nie jest kosztem kwalifikowalnym dla rolników w działaniach inwestycyjnych, takich jak rozwój małych gospodarstw (I.10.5).
Dotyczy to wszystkich rolników, bez względu na to, czy rozliczają się jako podatnicy VAT, czy jako rolnicy ryczałtowi.
Ministerstwo podkreśla, że zasada ta wynika bezpośrednio z obowiązujących wytycznych i nie ulega zmianie.
A co z rolnikami ryczałtowymi?
Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że rolnicy ryczałtowi są w gorszej sytuacji – ale to tylko część obrazu.
W praktyce mają oni możliwość częściowego odzyskania VAT. Działa to tak:
- przy sprzedaży produktów rolnych lub usług dla podatnika VAT
- otrzymują dodatkowo 6,5% wartości sprzedaży jako zryczałtowany zwrot podatku
To oznacza, że VAT nie zawsze jest dla nich realnym kosztem – a właśnie to jest kluczowe z punktu widzenia zasad przyznawania pomocy.
Premie dla młodych rolników – inne podejście
W przypadku programu „Premie dla młodych rolników” (I.11) sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
Tutaj:
- nie dzieli się kosztów na kwalifikowalne i niekwalifikowalne
- liczy się przede wszystkim realizacja biznesplanu
Młody rolnik musi zaplanować inwestycje:
- w środki trwałe (np. maszyny)
- lub wartości niematerialne (np. oprogramowanie)
Ich wartość (netto) powinna wynosić co najmniej 70% przyznanej pomocy.
Co ważne:
- na etapie przyznawania pomocy sprawdzane są kwoty
- ale przy wypłacie drugiej raty liczy się już tylko to, czy inwestycje faktycznie zostały zrealizowane, a nie ich dokładny koszt
To upraszcza rozliczenia i daje większą elastyczność beneficjentom.
Dlaczego nie będzie zmian?
Choć temat VAT budzi wiele emocji, ministerstwo jasno wskazuje, dlaczego nie planuje zmian:
1. Równe traktowanie rolników
W latach 2023–2025 odbyły się już trzy nabory, w których VAT nie był kosztem kwalifikowalnym.
Zmiana zasad teraz oznaczałaby, że wcześniejsi wnioskodawcy byliby potraktowani gorzej.
2. Ryzyko zakwestionowania przez instytucje kontrolne
Europejskie instytucje, takie jak Trybunał Obrachunkowy czy Komisja Europejska, podkreślają, że:
- VAT powinien być finansowany tylko wtedy,
- gdy beneficjent nie ma żadnej możliwości jego odzyskania
3. Końcówka budżetu programu
W 2026 roku planowany jest prawdopodobnie ostatni nabór dla młodych rolników, co dodatkowo ogranicza sens wprowadzania zmian na tym etapie.
Co to oznacza w praktyce?
Dla rolników najważniejsze wnioski są następujące:
- VAT nadal nie będzie finansowany w programach inwestycyjnych
- rolnicy ryczałtowi mogą go częściowo odzyskać inną drogą
- w premiach dla młodych rolników kluczowa jest realizacja inwestycji, a nie dokładne rozliczenia kosztów
- zasady pozostają stabilne – przynajmniej do końca obecnego programu
Podsumowanie
Choć wielu rolników liczyło na zmianę podejścia do VAT, stanowisko ministerstwa pozostaje konsekwentne. System wsparcia opiera się na założeniu, że podatek ten nie zawsze jest realnym kosztem – a więc nie powinien być finansowany z publicznych środków.
Dla wnioskodawców oznacza to jedno: planując inwestycje, warto od początku uwzględniać VAT jako wydatek po swojej stronie i skupić się na spełnieniu wymogów programów, które – jak w przypadku młodych rolników – są dziś bardziej elastyczne niż mogłoby się wydawać.
źródło: KRIR
