Wielu sadowników stosuje nawożenie według utartych schematów lub na podstawie doświadczenia z poprzednich lat. Tymczasem praktyka pokazuje, że zasobność gleby w składniki pokarmowe może znacząco różnić się nie tylko pomiędzy gospodarstwami, ale nawet pomiędzy kwaterami w tym samym sadzie.
Dlatego coraz większe znaczenie w nowoczesnej produkcji sadowniczej ma precyzyjne nawożenie oparte na analizach gleby i liści. Pozwala ono nie tylko poprawić jakość owoców i stabilność plonowania, ale również ograniczyć koszty ponoszone na nawozy mineralne.
Dlaczego analiza gleby jest tak ważna?
Zanim zostaną ustalone dawki nawozów, konieczne jest poznanie rzeczywistej zasobności gleby. Bez tej wiedzy łatwo o błędy nawozowe, które mogą negatywnie wpływać na kondycję drzew oraz jakość plonu.
Zbyt wysokie dawki nawozów mogą prowadzić do:
-
nadmiernego wzrostu wegetatywnego drzew,
-
gorszego wybarwienia owoców,
-
pogorszenia zdolności przechowalniczej,
-
większej podatności na choroby fizjologiczne,
-
niepotrzebnych kosztów produkcji.
Z kolei niedobory składników pokarmowych często powodują:
-
słabsze zawiązywanie owoców,
-
mniejszy kaliber,
-
spadek plonowania,
-
gorsze walory smakowe owoców.
Dlatego w wielu gospodarstwach podstawą planowania nawożenia stają się regularne badania gleby wykonywane co kilka lat.
Jak często badać glebę w sadzie?
Specjaliści zalecają, aby w sadach produkcyjnych wykonywać podstawową analizę gleby co 2-3 lata. Badanie powinno obejmować przede wszystkim:
-
odczyn gleby (pH),
-
zawartość potasu,
-
poziom magnezu,
-
zasobność w fosfor,
-
proporcje pomiędzy kluczowymi składnikami pokarmowymi.
Jeszcze dokładniejsze analizy warto wykonać przed założeniem sadu, ponieważ wiele parametrów gleby można skutecznie poprawić tylko przed posadzeniem drzew.
Fosfor – składnik ważny szczególnie dla młodych drzew
Fosfor odgrywa istotną rolę w rozwoju systemu korzeniowego młodych drzew. Jego specyfiką jest jednak bardzo powolne przemieszczanie się w glebie. Oznacza to, że jeśli występują jego niedobory, najskuteczniej jest uzupełnić je jeszcze przed założeniem sadu.
W praktyce polega to na zastosowaniu nawozów fosforowych oraz dokładnym wymieszaniu ich z glebą na głębokość około 30 cm. Dzięki temu składnik będzie dostępny dla rozwijającego się systemu korzeniowego.
W wielu polskich sadach zawartość fosforu w glebie jest jednak stosunkowo wysoka. W takich sytuacjach stosowanie nawozów fosforowych może być ograniczone lub całkowicie zbędne.
Coraz częściej do poprawy poziomu tego pierwiastka wykorzystuje się również nawozy organiczne, takie jak kompost czy obornik. Oprócz fosforu dostarczają one także materii organicznej, która poprawia strukturę gleby.
Potas – kluczowy dla jakości i wybarwienia owoców
Potas jest jednym z najważniejszych składników pokarmowych w sadach jabłoniowych i gruszowych. Odpowiada m.in. za:
-
gospodarkę wodną roślin,
-
wybarwienie owoców,
-
zawartość cukrów,
-
wielkość i jakość plonu.
Jednak również w przypadku potasu nadmiar może być problemem. Zbyt wysoki poziom tego pierwiastka w glebie może ograniczać pobieranie wapnia przez drzewa. W konsekwencji zwiększa się ryzyko występowania chorób fizjologicznych, takich jak gorzka plamistość podskórna.
Warto również pamiętać, że zapotrzebowanie na potas może różnić się pomiędzy odmianami. Niektóre z nich lepiej reagują na wyższe poziomy tego składnika, co może wpływać na poprawę jakości owoców.
Równowaga składników pokarmowych ma kluczowe znaczenie
W nawożeniu sadów równie ważne jak ilość poszczególnych składników są odpowiednie proporcje pomiędzy nimi. Szczególnie istotny jest stosunek pomiędzy potasem, wapniem i magnezem.
Zaburzenie tej równowagi może powodować problemy z pobieraniem składników pokarmowych przez korzenie. W praktyce prowadzi to często do pogorszenia jakości owoców oraz zwiększonej podatności na choroby fizjologiczne.
Odczyn gleby – fundament prawidłowego nawożenia
Jednym z najważniejszych czynników decydujących o dostępności składników pokarmowych jest odczyn gleby.
Zbyt niskie pH ogranicza pobieranie takich pierwiastków jak:
-
azot,
-
potas,
-
magnez,
-
fosfor.
Z kolei zbyt wysokie pH może utrudniać pobieranie mikroelementów.
Jeżeli gleba jest zbyt kwaśna, konieczne może być wapnowanie, które najlepiej wykonać jeszcze przed założeniem sadu. Zabieg ten poprawia również strukturę gleby oraz aktywność mikroorganizmów glebowych.
Analiza liści – cenne uzupełnienie diagnostyki
Oprócz analiz gleby w sadach coraz częściej wykonuje się również analizy liści. Najczęściej próbki pobierane są w drugiej połowie lata.
Badanie pozwala określić, jakie ilości składników pokarmowych są rzeczywiście pobierane przez drzewa. Oceniane są zarówno makroelementy, jak i mikroelementy, w tym:
-
bor,
-
cynk,
-
mangan,
-
żelazo,
-
miedź.
Na podstawie wyników można dokładniej zaplanować program nawożenia w kolejnym sezonie.
Nawożenie dolistne fosforem – kiedy warto je stosować?
W niektórych warunkach pogodowych, szczególnie podczas chłodnego i pochmurnego lata, pobieranie fosforu przez system korzeniowy może być ograniczone. W takich sytuacjach pomocne może być nawożenie dolistne.
W praktyce sadowniczej stosuje się niewielkie dawki nawozów fosforowych jako dodatek do zabiegów ochrony roślin. Pozwala to szybko uzupełnić niedobory tego pierwiastka.
Precyzyjne nawożenie to większa opłacalność produkcji
Nowoczesne sadownictwo coraz częściej opiera się na analizach i precyzyjnym zarządzaniu nawożeniem. Dzięki temu możliwe jest:
-
ograniczenie niepotrzebnych kosztów nawozów,
-
poprawa jakości i trwałości owoców,
-
stabilniejsze plonowanie,
-
zmniejszenie ryzyka chorób fizjologicznych.
Dla sadowników oznacza to nie tylko lepsze wyniki produkcyjne, ale przede wszystkim większą opłacalność prowadzenia gospodarstwa sadowniczego.
