Kilka mroźnych nocy, temperatury spadające do −9, a lokalnie nawet −10°C i coraz szybciej opadające liście. Tegoroczna jesień mocno przyspieszyła zakończenie wegetacji w wielu sadach. Czy w tej sytuacji wykonywanie oprysku cynkiem i borem ma jeszcze sens? Wyjaśniamy, dlaczego termin jesiennego dokarmiania jest tak ważny i jakie konsekwencje mogą mieć silne przymrozki dla drzew owocowych.
Mróz przyspieszył opadanie liści. Sytuacja w sadach zmienia się z dnia na dzień
Ostatnie noce przyniosły wyraźne ochłodzenie w wielu regionach kraju. Stacje meteorologiczne odnotowały temperatury poniżej −5°C, a w niektórych lokalizacjach słupek rtęci spadł nawet poniżej −9°C.
W wielu kwaterach jabłoni i grusz drzewa są już niemal bezlistne. Tam, gdzie liście jeszcze pozostają na pędach, często są żółte, uszkodzone przez mróz i wyraźnie tracą swoją aktywność.
Dla sadowników oznacza to konieczność zweryfikowania jesiennych planów nawożenia. Szczególnie dotyczy to zabiegów cynkiem i borem, które powinny zostać wykonane w odpowiednim momencie, zanim drzewa zakończą aktywność liści.
Cynk i bor jesienią – dlaczego termin oprysku ma tak duże znaczenie?
Jesienne dokarmianie dolistne cynkiem i borem jest stałym elementem technologii prowadzenia wielu sadów. Zabiegi wykonuje się przede wszystkim po zbiorach, kiedy liście są jeszcze zielone i aktywne fizjologicznie.
Celem jest dostarczenie drzewom składników, które mogą zostać wykorzystane w kolejnych etapach rozwoju. Cynk uczestniczy w procesach enzymatycznych i regulacji wzrostu, natomiast bor ma znaczenie między innymi dla rozwoju pąków kwiatowych, kiełkowania pyłku i prawidłowego zawiązywania owoców.
Jesienią drzewo przygotowuje się do zimy. Przed opadnięciem liści zachodzą procesy wycofywania i przemieszczania części składników pokarmowych do trwałych organów rośliny. Dzięki temu mogą one zostać wykorzystane w kolejnym sezonie.
Nie oznacza to jednak, że każdy składnik jest przemieszczany w takim samym stopniu. Bor ma ograniczoną mobilność w wielu gatunkach drzew owocowych, a transport cynku również zależy od gatunku, kondycji rośliny i warunków fizjologicznych.
Dlatego tak ważne jest, aby jesienne dokarmianie przeprowadzić wtedy, gdy liście są jeszcze zdolne do pobierania składników.
Kiedy najlepiej wykonać oprysk cynkiem i borem?
W praktyce sadowniczej jesienne dokarmianie rozpoczyna się zazwyczaj bezpośrednio po zbiorach. W zależności od gatunku, odmiany, terminu zbioru i zastosowanego nawozu zabiegi wykonuje się we wrześniu i październiku.
W zaleceniach nawozowych często pojawia się temperatura około 10–15°C jako korzystna dla pobierania składników przez liście. Przy niższych temperaturach aktywność metaboliczna roślin wyraźnie spada. Nie ma jednej uniwersalnej granicy dla wszystkich nawozów i gatunków, dlatego trzeba uwzględniać również etykietę konkretnego preparatu.
Ważny jest także stan samych liści. Nawet jeśli w ciągu dnia temperatura wzrośnie, nie oznacza to automatycznie, że liście uszkodzone przez wcześniejsze przymrozki odzyskają zdolność pobierania i transportowania składników.
Czy po kilku nocach z temperaturą −10°C oprysk cynkiem i borem ma jeszcze sens?
To obecnie najważniejsze pytanie dla wielu sadowników.
Jeżeli w danej kwaterze większość liści jest już żółta, opada albo została uszkodzona przez kilka kolejnych przymrozków, wykonywanie oprysku cynkiem i borem w celu jesiennego dokarmienia drzew ma bardzo ograniczone uzasadnienie.
Dlaczego?
Wraz ze starzeniem się liści drzewo przygotowuje się do ich odrzucenia. U podstawy ogonka liściowego powstaje warstwa oddzielająca, która stopniowo ogranicza połączenie liścia z pędem. Wcześniejsze przechłodzenie może przyspieszyć ten proces.
W efekcie liść, który nadal wisi na drzewie, niekoniecznie zachowuje zdolność pobierania i przemieszczania składników pokarmowych.
To istotne rozróżnienie. Sadownik może zobaczyć liście na drzewie i uznać, że jest jeszcze czas na zabieg. Tymczasem ich aktywność fizjologiczna może być już mocno ograniczona.
W przypadku liści całkowicie opadniętych sprawa jest jednoznaczna. Oprysk dolistny cynkiem i borem nie spełni już celu jesiennego dokarmiania, ponieważ nie ma powierzchni liściowej, przez którą składniki mogłyby zostać pobrane.
Jeżeli zatem w sadzie mamy obecnie żółte liście, masowe opadanie i za sobą kilka nocy z temperaturami około −7 do −10°C, nie rekomendujemy wykonywania zabiegu cynkiem i borem tylko po to, aby zrealizować wcześniej zaplanowany program nawożenia.
Wyjątkiem mogą być pojedyncze kwatery, w których liście nadal są zielone i aktywne. Każdą taką sytuację trzeba jednak ocenić indywidualnie, uwzględniając wcześniejsze przymrozki oraz temperaturę przewidywaną podczas zabiegu.
Cynk i bor w przyszłym sezonie – nie czekać do listopada
Tegoroczna sytuacja pokazuje, jak łatwo można stracić optymalny termin jesiennego dokarmiania. Przyspieszone opadanie liści sprawiło, że część sadowników nie zdążyła wykonać wszystkich zaplanowanych zabiegów.
W kolejnym sezonie warto zaplanować dokarmianie poszczególnych odmian bezpośrednio po zbiorach. Nie ma powodu, aby czekać z zabiegiem na zakończenie zbiorów w całym gospodarstwie, jeżeli wcześniejsze odmiany mają już odpowiednią kondycję liści.
Trzeba też pamiętać, że jesienne nawożenie cynkiem i borem nie zastępuje prawidłowego odżywienia drzew w trakcie sezonu. Powinno być elementem programu nawożenia dostosowanego do wyników analiz gleby i liści oraz rzeczywistych potrzeb poszczególnych kwater.
Wniosek dla sadowników jest prosty: jesienny oprysk cynkiem i borem trzeba wykonać, zanim drzewa stracą aktywne liście. Po kilku nocach z temperaturami około −10°C i przy masowym opadaniu liści na nadrabianie zaległości jest już za późno. Lepiej zrezygnować z mało uzasadnionego zabiegu niż ponosić jego koszt bez realnych korzyści dla drzew.
