Elektroniczna ewidencja zabiegów ochrony roślin od 2027 roku. Co czeka sadowników? Sejm przyjął przepisy łagodzące kary

by kobieta

Od 1 stycznia 2027 r. profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin, w tym sadownicy, będą musieli prowadzić ewidencję zabiegów w formacie elektronicznym. Jednocześnie pojawiła się szansa na złagodzenie konsekwencji za brak cyfrowej dokumentacji. Sejm przyjął już nowelizację przewidującą okres przejściowy do końca 2029 r. Ustawa czeka jednak na rozpatrzenie przez Senat i podpis Prezydenta.

Elektroniczna ewidencja od 1 stycznia 2027 r.

Zmiany wynikają z rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej (UE) 2023/564, które określa zakres informacji oraz format dokumentacji dotyczącej stosowania środków ochrony roślin przez użytkowników profesjonalnych.

Pierwotnie unijne przepisy miały być stosowane od 1 stycznia 2026 r. Polska uzyskała jednak możliwość przesunięcia obowiązku w zakresie elektronicznego dokumentowania zabiegów. Umożliwiło to rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2025/2203 oraz przyjęta 21 listopada 2025 r. nowelizacja polskiej ustawy o środkach ochrony roślin (Dz.U. z 2025 r. poz. 1697), obowiązująca od 1 stycznia 2026 r.

W praktyce oznacza to, że do końca 2026 r. producenci rolni mogą nadal prowadzić dokumentację na dotychczasowych zasadach, również w formie papierowej. Zapisy dotyczące zabiegów wykonanych przed 1 stycznia 2027 r. nie muszą być później przenoszone do wymaganego formatu elektronicznego.

Od początku 2027 r. elektroniczna forma będzie już obowiązkowa dla dokumentacji nowych zabiegów. Dotyczy to również małych gospodarstw sadowniczych. Przepisy nie przewidują zwolnienia z tego obowiązku ze względu na powierzchnię upraw.

Co trzeba będzie zapisywać po nowemu?

Nowe wymagania oznaczają rozszerzenie zakresu danych, które sadownik musi uwzględnić w ewidencji.

Dokumentacja dotycząca zabiegów wykonywanych w sadach powinna obejmować przede wszystkim:

  • nazwę zastosowanego środka ochrony roślin oraz numer jego zezwolenia,
  • datę wykonania zabiegu, a w odpowiednich przypadkach również godzinę rozpoczęcia,
  • zastosowaną dawkę środka w przeliczeniu na hektar,
  • lokalizację lub identyfikację działki, na której wykonano zabieg,
  • powierzchnię objętą opryskiem,
  • nazwę uprawy, z uwzględnieniem odpowiednich kodów EPPO,
  • fazę rozwojową rośliny według skali BBCH, jeżeli jest ona istotna dla danego zastosowania.

Nadal trzeba będzie również dokumentować realizację zasad integrowanej ochrony roślin, w szczególności podawać przyczynę wykonania zabiegu.

W praktyce oznacza to bardziej szczegółowe dokumentowanie ochrony poszczególnych kwater. Sama informacja, że wykonano oprysk w sadzie jabłoniowym, może nie wystarczyć. Konieczne będzie prawidłowe wskazanie lokalizacji, powierzchni, zastosowanego preparatu i pozostałych wymaganych danych.

Nie trzeba wpisywać każdego oprysku do komputera tego samego dnia

Istotne jest rozróżnienie obowiązku prowadzenia dokumentacji elektronicznej od terminu przeniesienia danych do odpowiedniego formatu.

Unijne przepisy przewidują, że zapis może zostać początkowo sporządzony w innej formie, a następnie przeniesiony do formatu elektronicznego. Dla zabiegów wykonanych przed 1 stycznia 2030 r. państwa członkowskie mogą dopuścić dłuższy termin niż standardowe 30 dni.

Przyjęte w Polsce rozwiązanie pozwala na uzupełnianie dokumentacji elektronicznej do 31 stycznia roku następującego po roku wykonania zabiegu.

Oznacza to, że:

  • zabiegi wykonane w 2027 r. powinny znaleźć się w wymaganym formacie elektronicznym do 31 stycznia 2028 r.,
  • zabiegi z 2028 r. – do 31 stycznia 2029 r.,
  • zabiegi z 2029 r. – do 31 stycznia 2030 r.

Sadownik może więc nadal korzystać z papierowych notatek jako sposobu bieżącego zapisywania wykonanych zabiegów, musi jednak zadbać o terminowe przeniesienie danych do wymaganej postaci elektronicznej.

Trzeba pamiętać, że format elektroniczny musi być czytelny maszynowo. Nie chodzi wyłącznie o sfotografowanie zeszytu lub zeskanowanie papierowej dokumentacji. Dane powinny mieć strukturę pozwalającą programom komputerowym rozpoznawać i odczytywać poszczególne informacje.

Sejm przyjął okres ochronny do końca 2029 r.

Dla wielu rolników i sadowników największym problemem związanym z nowymi przepisami nie jest samo dokumentowanie zabiegów, lecz konieczność przestawienia się na obsługę narzędzi informatycznych.

Dotyczy to szczególnie starszych gospodarzy, którzy od lat prowadzą ewidencję w zeszytach i nie mają doświadczenia w pracy z komputerem.

O problemie mówił również rolnik przedstawiony w materiale programu „Agrobiznes” TVP1. Przyznawał, że papierowe zapisy nie sprawiają mu trudności, natomiast korzystanie z elektronicznego systemu może wymagać pomocy innych osób.

W odpowiedzi na te obawy przygotowano kolejną nowelizację ustawy o środkach ochrony roślin.

6 listopada 2026 r. Sejm uchwalił poselski projekt ustawy (druk nr 3040), który przewiduje czasowe ograniczenie sankcji za nieprowadzenie lub nieprzechowywanie wymaganej dokumentacji w formacie elektronicznym.

Zgodnie z uchwalonym przepisem, jeżeli użytkownik nie prowadzi ewidencji w wymaganym formacie elektronicznym, ale posiada i przechowuje dokumentację w innej postaci, organ kontrolny ma poprzestać na zastosowaniu środków oddziaływania wychowawczego.

W praktyce oznacza to możliwość zastosowania pouczenia, zwrócenia uwagi lub ostrzeżenia zamiast grzywny.

Rozwiązanie ma obejmować okres przejściowy związany z wdrażaniem elektronicznej dokumentacji do końca 2029 r.

Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że nie jest to zwolnienie z obowiązku prowadzenia ewidencji. Sadownik nadal musi dokumentować wykonane zabiegi. Nie można też traktować projektowanych przepisów jako ochrony przed karami za brak jakiejkolwiek dokumentacji czy inne naruszenia zasad stosowania środków ochrony roślin.

Nowelizacja czeka na Senat i podpis Prezydenta

Na 18 listopada 2026 r. przepisy łagodzące sankcje nie są jeszcze obowiązującym prawem.

Sejm przyjął ustawę 6 listopada, a 9 listopada została ona przekazana do Senatu. Skierowano ją do Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Posiedzenie komisji, na którym zaplanowano rozpatrzenie nowelizacji, wyznaczono na 24 listopada 2026 r. Termin rozpatrzenia ustawy przez Senat upływa 9 grudnia.

Po zakończeniu prac parlamentarnych ustawa będzie wymagała jeszcze podpisu Prezydenta i ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Do czasu zakończenia tej procedury nie można zakładać, że zapowiadane złagodzenie kar już obowiązuje.

PIORiN sprawdza dokumentację w gospodarstwach

Prawidłowa ewidencja zabiegów od lat stanowi jeden z podstawowych elementów kontroli prowadzonych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Inspektorzy sprawdzają nie tylko to, jakie preparaty zostały zastosowane i w jakich dawkach, lecz także czy środki były dopuszczone do użycia w danej uprawie i czy przestrzegano warunków określonych w ich etykietach.

Kontrolowana jest również realizacja zasad integrowanej ochrony roślin, posiadanie wymaganych uprawnień oraz sprawność techniczna sprzętu wykorzystywanego do wykonywania zabiegów.

Według danych przedstawionych w krajowym planie działania na rzecz ograniczenia ryzyka związanego ze stosowaniem środków ochrony roślin, PIORiN prowadzi rocznie około 20 tys. kontroli stosowania tych preparatów w gospodarstwach.

Dokumentację należy przechowywać przez co najmniej trzy lata.

Dobrze prowadzona ewidencja ma znaczenie również z punktu widzenia samego producenta. W przypadku problemów z kondycją drzew, uszkodzeń liści lub owoców czy podejrzenia fitotoksyczności można przeanalizować historię wykonanych zabiegów i łatwiej ustalić możliwą przyczynę nieprawidłowości.

Jak przygotować gospodarstwo do zmian?

Sadownicy mają jeszcze czas, aby sprawdzić, jak będą prowadzić dokumentację w kolejnych sezonach. Nie trzeba od razu rezygnować z papierowego zeszytu, ale dobrze już teraz przygotować się do elektronicznego obiegu informacji.

Przy wyborze programu lub aplikacji warto sprawdzić, czy umożliwia prowadzenie zapisów zgodnych z rozporządzeniem UE 2023/564, identyfikację poszczególnych działek i kwater, uwzględnianie kodów EPPO oraz faz rozwojowych BBCH, a przede wszystkim eksport danych w formacie nadającym się do odczytu maszynowego.

Ministerstwo Rolnictwa zapowiadało przygotowanie dobrowolnego narzędzia informatycznego dla użytkowników środków ochrony roślin. Rolnicy mają zachować możliwość korzystania również z innych rozwiązań informatycznych, o ile spełniają one wymagania przepisów.

Dla sadowników najważniejsza informacja jest taka: od 1 stycznia 2027 r. elektroniczna ewidencja obejmie również gospodarstwa sadownicze, niezależnie od ich powierzchni. Papierowa dokumentacja nadal może służyć do zapisywania zabiegów, ale dane będą musiały zostać przeniesione do wymaganego formatu elektronicznego. Zapowiadane złagodzenie kar do końca 2029 r. jest natomiast uzależnione od zakończenia procesu legislacyjnego.

źródło:

Zostaw komentarz

Może Cię również zainteresować

Kobieta w sadzie
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.